Kül Tablasına
Kül tablası yerine kullanılan nesnelerin içinde –yakınlarda bulunan bir bardak, tabak, ıslatılmış peçete, pet şişe, boş sigara paketi gibi– bira şişesinin kullanımı basit bir kullanım pratikliğinden öteye gidiyor. Gündelik hayatta çokça rastladığımız bu “yerine kullanma” pratiği, temel fonksiyonunu artık gerçekleştiremediğinden veya eski görüldüğünden (veya daha iyisinin bulunması gibi nedenlerden) dolayı artık kullanılmayacak olan bazı nesnelerin çöpe dönüşmeden önceki son durağıdır. Üretimle kendisine atanan görevi artık yerine getiremeyen, yani “eşya” statüsünü kaybeden nesneler genelde “çöp” olarak tayin edilirken, bir konteyner ve içim aracı olarak görevini bitiren bira şişesi, çöpe atılma ya da geri dönüşüme yollanma aşamasından bir adım önce son olarak bir de kül tablası olarak kullanılır. Bu tüketim devamlılığının başlıca nedenlerinden biri, kişiye veya işletmelere kolaylık sağlamasıdır. Barlar, bira şişelerinin kül tablası olarak kullanımının en fazla görüldüğü yerlerdendir; bu barlardaki bira tüketiminden doğan bira şişesi atığının çokluğu ve sıklığından kaynaklanır. Bira tüketimi ve şişenin eşzamanlı olarak kül tablası olarak kullanımı, bir işletmenin küllük nesnesi bulundurmadığı anlamına da gelebilir. Görevini yerine getirmiş ve tabla yerine de geçmiş olan bira şişesi temizlenmeksizin içi izmarit ve kül dolmuş bir vaziyette direkt çöpe atılabilir veya o hâliyle geri dönüşüme gönderilir. Ayrıca sıradan kül tablalarına göre fiziksel açıdan epey farklı olan bira şişesi, sigara küllerinin uçmasını engeller ve özellikle kapalı bir ortamda tüketiliyorsa sigara kokusunu azaltır.
Öte yandan işletmeler için bu gibi pozitif yönlere sahip olan bu kullanım devamlılığı kullanıcılar için o kadar da tercih edilir olmayabilir. İzmarit birikimi dolayısıyla gittikçe pis bir görüntü elde eden bira şişesi aynı zamanda dar ağızlı olduğundan içine kül dökmesi zordur ve sigara içen kişinin sigarayı sürekli elinde tutması gerekir. Bu gibi zorluklara rağmen bira şişesinin kül tablası yerine kullanımı sadece alkollü işletmelerde değil evlerde de görülür. Kül tablasının olmadığı veya kullanılamaz durumda olduğu evlerde sigara içme eylemi sırasında bira şişesinin kül tablası görevini üstlenmesi, bu iki eylemin (sigara ve bira içme) yakın ilişkisini bize gösterir. Yani bu kullanım devamlılığı bir kullanım kolaylığı olmasından öte, sigara ve bira şişesi nesnelerinin çoğu zaman yan yana bulunmasından ve eşzamanlı tüketilmesinden kaynaklanır. Öyle geliyor ki hiç kimse veya hiçbir işletme salt kül tablası yerine kullanmak için bira şişesi edinmez; bu kullanım devamlılığı kendiliğinden gelişen bir taktik olarak karşımıza çıkar.
Bira şişesinin kül tablası yerine geçebilmesi, bira içme eylemi ile sigara içme eylemi arasındaki yakınlık ve eşzamanlılığın getirdiği pratiklik ve kolaylıktan öte, topluma ifade ettikleri veya çağrıştırdıkları sembolik yakınlıktan da gelir. Yani bu kullanım devamlılığı pratik nedenlere dayansa da bir o kadar da sigara ve bira kullanımının özellikle bar ve içki kültüründeki birlikte oluşmuş imajına dayanır. Diğer alkollü içkiler ve sigara arasındaki bağdan daha güçlü olan sigara ve biranın yarattığı bu imge, bu iki ürünün tüketicilerinden kaynaklanıyor olmasına rağmen, sigara ve birayı birlikte tüketen her tüketici bira şişesini kül tablası olarak kullanmayı kabul etmez. Sosyoekonomik durumu iyi kimselerin tercih ettiği “prestijli” ve “elit” denebilecek mekânlarda bu kullanım devamlılığını görmek neredeyse imkânsızken, daha “salaş” ve “öğrenci mekânı” sayılabilecek yerlerde ise sıkça görülen bu kullanım devamlılığı bazen işletmelerin kurumsal kimliğinin bir parçası hâline bile gelebilir. Aslında durum, bu tarz mekânların ‘gerçek’ kül tablası kullanmayı finansal olarak karşılayamayacak olmasından değil, bu kullanım devamlılığının yarattığı bir estetik ve sergileme değerinden gelir. Bira şişesi kül tablası yerine kullanılarak, başta sahip olmadığı türden bir aura kazanır ve yeni bir meta olarak üretilir. Marx’ın da bahsettiği bu “üretici tüketim” şişenin tabla olarak tekrar üretilmesi taktiği aracılığıyla yeni oluşan nesneye otantiklik, salaşlık gibi anlamlar yükler. Bira şişesinin tüketiminin kül tablası olarak devamlılığı, kül tablası yerine kullanılan bira şişesi imgesini üretir ve bu imge sadece objeyi değil bu yeni objeyi tüketirken üreten kişileri ve işletmeleri de kapsar. Öyle ki bira şişesi şeklinde kül tablaları bile üretilmektedir ancak onlar tüketildiği yerde küllük olarak kullanılan bir şişenin otantikliğe sahip değildir.
Bira şişesinin kül tablası olarak tüketilmesi bir kullanım pratikliği olmanın ötesine geçer: Bu tüketimden üretilen imge bir tüketici ve işletme profili çizer; bu profile dahil olmak isteyen kişiler ve işletmeler için bu kullanım devamlılığını tüketmek bir şart hâline gelir. Böylece tüketimden üretilen imge ile imaja dahil olmak için ortaya çıkan tüketim sonsuz bir döngüye girer.
