Moda tasarımcısı Hüseyin Çağlayan’ın Sakıp Sabancı Müzesi’nde düzenlenen beden ve modern antropoloji odaklı sergisinin hissettirdikleri üzerine.

Son yıllarda “modaya yön veren”
yaş grubunda 10’lu sayılara belirgin
bir yöneliş görülüyor. En büyük kullanıcı kitlesi 12-17 yaş aralığı olan TikTok’un bu ivmede etkisi büyük. Uygulama, cottagecore’dan dark academia’ya
pek çok eğilimin de kaynağı.

Modanın dijital teknoloji ile giderek güçlenen ilişkisi ve küresel salgının, markaların yeni koleksiyon sunumlarına yansıma biçimleri üzerine.

İnsan sonunda insan olmaktan bıktı ve kendini yeni bir tür olarak mı tasarlıyor? Küresel salgın, sayısız doğal afet, savaşlar, siyasal krizler derken herkes açısından zorlu geçen 2020 yılının modaya yansımaları üzerine.

Guguk Kuşu’nun “kötü karakteri” Mildred Ratched’ın başlangıç hikâyesini anlatan dizide giyim büyük rol oynuyor. Döneminin inceliklerini yansıtmayı başaran bu yapımın öne çıkan dört kadın karakteri incelemeye değer.

Engelliler dünya nüfusunun yaklaşık yüzde on beşini oluşturuyor. Giyim kuşamda da engelli ihtiyaçlarını karşılayan tasarımlar yeterli ve kolay erişilebilir değil. Oysa bu konuda çalışan ana akım markalar var.

Sentetik biyolojiyle tasarımı birleştiren biyotasarım alanında öne çıkan bazı malzemeler, moda endüstrisinde sürdürülebilirlik bağlamında sayısız yeniliğe yol açacak gibi görünüyor.

19. yüzyılda günlük hayatta kullanılan bir aksesuar hâline gelen maske, koronavirüs pandemisiyle birlikte
hızla bir moda simgesine dönüştü ve küresel sektörün gündemine yerleşti.

« Görsel dünyanın bir parçası olmaktan ve dolayısıyla moda söyleminin
bir parçası olmaktan kaçınamayız.
Ve şimdi, büyük ölçüde bundan kaçınabildiğimiz, hatta buna mecbur kaldığımız istisnai bir dönemdeyiz. »

Kâküller, açık veya yandan ayrılmış saçlar ve korsesizlik gibi 1860’larda skandal gerekçesi sayılabilecek şeyler.

Kırmızı halıdan geçen queer,
dramatik ve cinsiyetsiz figürler
neden Batman’in yeni kötülerini oynayacaklarmış gibi geliyor?

Moda tarihi kitaplarında belki de “Sosyal Medyada Moda ve Aktivizm” başlığı altında yer alacak 2010’lu yıllara, Instagram damgasını vururken ikili cinsiyet rollerinin kırılması, feminizm ve beden olumlama öne çıktı.

She-Ra eskiye kıyasla daha az ‘seksi’ ve daha maskulen olabilir ama en büyük fark ana karakterlerdeki çeşitlilik.

“İkili cinsiyet sistemine kısa devre yaptıran” türden mizahi zarafete sahip, moda ikonu bir drag queen ile
“barok zevkleri olan Türk maçosu”
genç bir tasarımcıyı buluşturan koleksiyon üzerine.

Klasik “işe giden insan” imgesinin dışında bir tarz sahibi olunmasına izin veren iş hayatları, rahatlık getirmekle beraber, sürekli mücadele gerektiriyor. “Ortalama bir saygı” görmek için kendin olmaktan vazgeçmek mi gerekiyor?

Euphoria, alışıldık gençlik dizilerinin aksine hayli karanlık. Dizide Gen Z’ye ait birçok özellik, farklı karakterlerin hem hikâyelerinde hem de kostümlerinde ekrana yansıyor.

Bedeni tamamlayan ve dönüştüren, bu yolla duyguyu da dönüştüren biçimleri arayan, tasarlamaya başladığında nerede biteceğini bilmek istemeyen ve harekete önem veren tasarımcı üzerine.

Hikâyeye, coğrafyaya ve ruh hâllerine göre evrimleşen kostümler üzerine.

Met’in kostüm enstitüsünün 2019 sergisinin teması camp. Kavram, “çirkin olanın bilinçli kullanımından doğan bir estetik” veya “stilize rüküşlük” olarak Türkçeleştirilebilir. Peki, Met Gala’ya gelenler ne kadar camp?

Bir şeyler yapılırken kadınların dışlanmasının sonuçları üzerine.

Chanel’in marka kimliğinin bir parçası olan fantezi dünyasını geliştiren ve kendisiyle rekabet etmek isteyen herkes için çıtayı sürekli yükselten tuhaf tasarımcı üzerine.

Charmed’ın üç ana karakterinin giysileri, sadece kişilikleriyle değil, temsil ettikleri şeylerle de örtüşüyor.

Marketlerde poşetlerin parayla satılmaya başlanması protesto ve tartışmalara yol açmış olsa da,
poşet, torba ve çantaların işlevlendirilme biçimleri ve naylonun yarattığı ekolojik sorunlara ilişkin düşünülecek hâlâ çok şey var.

Her saniye bir çöp kamyonu dolusu giysinin heba olduğu Dünya’da, ‘gerçek’ kıyafetler giyen dijital kişilerden ‘gerçek’ insanların giydiği dijital giysilere geçiş fark yaratabilir mi?

Mültecilere giysi dağıtan bir merkezde, Afgan bir mültecinin arzusundan hareketle gerçekleşen fotoğraf projesinin düşündürdükleri üzerine.

Mevcudiyetini sadece moda tarihi kitaplarında sürdüren iki önemli tasarımcı, Elsa Schiaparelli
ve Paul Poiret, adlarını taşıyan modaevlerinin kapanmasından ve ölümlerinden yıllar sonra
podyumlara geri döndü.

‘Kadın işi’ olarak görüldüğü için mecra olarak ciddiye alınmayan nakışla, “nakış” dendiğinde akla gelmeyen konuların işlenmesi ve bunun bir eyleme dönüşmesi üzerine.

Modayı takip etsek de etmesek de, giydiklerimiz bir tür iletişim aracı. Tam da bu nedenle “belli sembollerin anlam ve önemini gözetmek lazım. En azından, hiçbir tartışmaya mahal bırakmayan, büyük harflerle yazılmış sözcüklerin.”

Pride, adını LGBTQİA+ birey ve toplulukların varoluş, kimlik ve yönelimlerinden onur duyma ve bunu ifade edebilme mücadelesinden alıyor. Onur Ayı, artık markaların gözünde gökkuşağından kâr etme zamanı.

Pembe renge uysal, normatif bir feminenlik atayarak kendisini bu kalıplara tabi hissetmeyen kadınları uzaklaştıran kültürel değerler mekanizması sarsılıyor: Monáe’nin siyah beyazlarını çıkartıp kuşandığı pembe, feminist bir manifestoya dönüşüyor.

Hollanda’da moda tasarımının yakın tarihini moda çalışmaları alanının
birçok bakış açısıyla birleştiren kitap,
modanın tarihine, kuramına ve
elbette Hollanda modasına meraklı olanlar için ideal bir kaynak.

Çilem Tercüman’ın 125 kurgu yapıtı ve bu yapıtlar içerisinde ‘moda’ olgusuna referansları inceleyerek bunları toplumsal değişimle ilişkilendiren
kitabı üzerine.

Los Angeles’ta yaşayan 19 yaşındaki Miquela Sousa, dünyanın ilk bilgisayar üretimi influencer’ı. Miquela sanal
olsa da giydiği şeyler, bahsettiği konular ve takipçileri hayli gerçek.

« [K]adın hiçbir şey söylemeden terlikleri ayağından çıkartıp adamın giymesini bekler. Uzun sessizlikten sonra duyulan ilk replik ‘sanki meleklerin derisini yüzüp ayağıma giymişim gibi’ olur. »

Siyahi karakterlerle yeniden kurgulanan Alice Harikalar Diyarında ile 2016’da başlayan dönüşüm 2018’de sürüyor.

İlkbahar/Yaz 2018 defilelerinde gerçeküstü jestler, bedenin tamamını ele geçiren çiçekler, “pılımı pırtımı topladım, gidiyorum buralardan” diyen kıyafetler göze çarpıyor. Kaçış nereye?

Ana akım moda dünyası, dayatılan beden ideallerine karşı gelişen başkaldırı hareketini artık benimsiyor.

Dijital giyim, akıllı tekstiller, giyilebilir elektronik cihazlar, güneş enerjisi
ve 3D baskı teknolojisiyle biocouture ve nanoteknoloji alanlarında düşündürücü ve heyecan verici gelişmeler var.

Moda tasarımına müzelerde
ve sergilerde giderek daha çok
yer veriliyor. Cristóbal Balenciaga modaevinin 100. kuruluş yılı vesilesiyle Londra’da gerçekleştirilen retrospektif sergiye bir ziyaretin ardından modanın müzelerdeki yeri üzerine.

Mattel’in Barbie’ye getirdiği
beden çeşitliliğinin aksine,
erkek arkadaşı Ken’e uygun gördüğü yeni vücut tipleri erkek beden ideallerine bir alternatif sunmuyor.

Tüketicinin parfüm seçiminde kişilik
ve duygusal eğilimler büyük rol oynuyor. Peki, parfüm reklamlarını diğerlerinden ayıran gariplik neden?

Hızlı giyim ya da couture, büyük ya da küçük, birçok giyim markasının kendi parfümü var. Bir fanteziyi satmak üzerine kurgulanmış bu ürünler,
her sezon yenilenen koleksiyonların tersine, yıllar boyu değişmiyor.

Endüstriyel kirlilikle birlikte çürümeye bırakılan otomotiv fabrikalarının çöplüklerinde taşlaşan araba boyaları, tasarımcılara malzeme ve ilham oldu.

Bilinçlenen tüketici, çeşitli sektörler üzerinde daha sorumlu olma konusunda baskı kuruyor. Ancak tüketici bilinçlenirken, pazarlamacıların da
eli armut toplamıyor.

Basının en ‘suya sabuna dokunmaz’ alanı olarak algılanan moda medyasının ana akım dergilerinden birinde
‘muzır neşriyat’ damgasını yiyen
meçhul içerik üzerine.

Bağımsız tasarımcıları, alternatif markaları ve hatta lüks ürünleri
fiziksel mekânda ‘takipçileri’ ile buluşturan pop-up’lar, tüketici ile samimi bir bağ kuran, yüksek enerjili, geçici ve popüler mağazalar.

‘Ten rengi’ olarak kimin teninin renginin kabul edildiği ve/ya konuştuğumuz dillerin anlam dünyasında kimlerin ‘norm’ kabul edildiği üzerine.

Multimedya sanatçısı Brendan Fowler, Amerikan seçim sistemindeki kusurları göz önüne sermeyi hedefleyen projesi “Election Reform” ile, bozuk sistem hakkında seçim dönemlerinden
bağımsız sürekli bir tartışma ortamı oluşturmayı amaçlıyor.