Roma’yı ayakta tutan tek endüstri, hac, dolayısıyla turizm. Roma’da “şehit” olan ve gömülen azizler anısına inşa edilen yapılar ve kutsal emanetler, şehri hacılar için çok çekici kılıyor.

Deniz kenarına yerleşmemeyi seçmiş, merkezi çok yoğun, büyükçe bir şehir. Havaalanı şehrin epey uzağında.
Hangi şehir, ne gibi gerekçelerle
böylesi bir uzaklığı tercih eder?

« Yaşadıklarımızın sorumlusu, toprağı ranta çevirmek üzerine kurulu olan dev mekanizma. Başını sokmak için yaptığı gecekonduya kat çıkan gariban ile fay hattı üzerindeki arazisini nüfuzunu kullanarak imara açtıran arazi spekülatörünü birleştiren bir düzen… »

Şehir çok yaygın ve yoğun bir dokuya sahip. İlk göze çarpan koylar ve deniz. Şehrin denize olan kıyısında plajlar ince birer bant gibi algılanabiliyor. Hangi dev metropol plajlarla bu kadar iç içe yaşıyor olabilir?

Çok büyük ve büyümeye devam eden bir şehir, dışındaki tarımsal alanlarda dip dibe köyler, içinden geçen büyük bir nehir, yer yer planlı yer yer organik sokak dokusu, tren istasyonları, eski merkezde bir cami… Bir başkent?

Yüksek sıradağların arasındaki vadiye sıkışmış, ortasından nehir geçen bir şehir. Tarihi merkezdeki yüksek binalar ve merkezin çok değiştiği açıkça görülebiliyor. Geçmişine değil, geleceğine bakan bir şehir mi burası?

Londra’nın aristokratları ve burjuvaları balo salonlarında sosyal ağlarını kuvvetlendirirken, kentli işçiler futbol sayesinde mahalle stadyumlarında sınıf bilinci ve aidiyet duygusu geliştiriyor.

Büyük bir alana yayılıyor. Tarihi merkezi belirgin. Ortasından geçen nehir belli ki önemli bir ulaşım hattı. Dev bir limanı ve havaalanı var. Ciddi bir demiryolu ağı olduğu da açık. Hangi şehre bakıyoruz?

Şaşırtıcı büyük boşluklar, tarihi şehir merkezinin bir dönemde yıkıntıya uğradığını ve aynı şekilde yeniden yapılmasını engelleyen bir dönüşüm geçirdiğini gösteriyor. Hangi Avrupa şehri böylesi bir dönüşüm geçirdi?

Hava fotoğrafı herkes için tanıdık. Bütünüyle planlı bir şehir. Sadece grid düzeni değil, yapılaşma biçimi de sürekli. Hangi şehrin yaşantısı bu monoton görünümden beklenmeyecek kadar zengin, renkli ve çeşitli olabilir?

« Özenle tasarlanmış ve üretilmiş, formaları hayli detaylı boyanmış minyatür futbolcular, fileleri de olan kaleler, yemyeşil çuhadan saha… Üstelik bakmak değil, oynamak için! »

Kuzey, güney, doğu, batı göz alabildiğine çöl. Hiçliğin ortasında bir yerleşim.
Üç kuvvetli öge dikkat çekiyor:
Üç farklı yönden yaklaşan üç farklı ulaşım sistemi. Altın gibi parlıyor.
Bu şehir nerede ve neden var?

İyi zamanlarının değerini bilemeyip saçıp savurmuş ve artık eski günlere dönemeyeceğini bilen bir hovarda. Çökmüş bir fiziksel yapı toparlansa bile, bozulmuş bir sosyal dokunun tedavisi zor. Bu kentin kaderi değişir mi?

Bir adanın ucunda, denize doğru yarımada olarak uzayan bir şehir.
Farklı zamanlarda, farklı kullanıcılar
için gelişen ve geliştirilen yerleşim dokularına sahip. Bunca farklı kullanıcı hangi şehirde iç içe yaşıyor?

Sıradağların oluşturduğu vadiyi neredeyse tamamen kaplamış devasa bir şehir. Sürekli yayılan, karşısına çıkan engelleri aşma güdüsü kuvvetli, insan yapımı müthiş yoğun bir organizma. Farklı şehirlerin birleşimi olabilir mi?

Denize kıyısı olan bir şehir ama dev liman tesisleri yok. Sanki şehrin içinde yeşil var gibi değil de, yeşilin içinde şehir var gibi. Birkaç yüksek tepe varken şehrin geri kalanı hayli düz. Böyle bir topografya nasıl oluştu?

Birbirlerine hem benzeyen, hem de benzemeyen iki şehrin hikâyesi birçok soru akla getiriyor. Soruların çokluğu, bir soruyu unutturmamalı: “Herkes için eşitlikçi daha iyi bir düzen aramaktan vazgeçmememiz lazım, değil mi?”

Sırtını dağlara yaslamış, iki yönde de dağları delip geçen nehirlerin arasına yerleşmiş. Fabrikalar, dev bir liman ve kilometrelerce uzanan plajlar bir arada, neredeyse iç içe. Hangi şehir, böylesi
bir ilişkiyi iyi yürütüyor olabilir?

Yerleşim, kırsal bir alanda, bir adanın üzerinde küçük bir köy büyüklüğünde. Taşıdığı toprağın renginde, geniş
bir nehirle çevrili. Merkezinde çok büyük bir yapı ve sistematik bir düzeni var. Hangi şehre bakıyoruz?

Bu şehri diğer birçok Avrupa ortaçağ kentinden ayıran küçük fark, çok sayıda meydanın birer sokakla ortadaki yola bağlanması. İlk bakışta algılanmayan
bu sistem acaba geçmişteki başka
bir düzenin kalıntısı olabilir mi?

Tarımsal alanların hava fotoğrafları soyut resimlere benzer. Biraz monoton olsa da müzikal bir ritim, dar bir renk skalası, ara ara düzene uymayan çizgiler ve amorf biçimler. Baktığımız tarlalar dünyanın neresinde olabilir?

Bir hava fotoğrafı bize ne söyler? Fotoğraftaki doku, boşluk ve doluluklar, yolların biçimlenişi, doğa ve gölgeler, bize fotoğraftaki yerleşim hakkında nasıl bilgiler, geçmiş ve bugünkü yaşamı hakkında ne gibi ipuçları verebilir?