NADAS, daha acelesiz, bilinçli ve empati içinde yaşayan bir topluluk oluşturma hedefiyle kentsel biyoçeşitliliğe adanmış yaratıcı bir mekân. Ayrıca bitki dükkânı, bakım danışmanlığı, bitki oteli ve bitki sohbetleri de sunan greensquaremeter’a ev sahipliği yapıyor. Şehir yaşamının çeşitliliğine ve insanlar ile çevreleri arasındaki ilişkilere değer veren projeleri destekleyen NADAS’ı kurucuları Jess Sim ve Ahu Toksöz’e sorduk.

Yaptığınız şey kentlilik kültürü, permakültür ve sürdürülebilir yaşamlar kurmanın çok dengeli bir noktasında. Bu baştan beri amaçlanan bir şey miydi?

NADAS’ı kurarken Jessica ve Ahu olarak geçmişimizden taşıdığımız eğitimlerimiz ve uygulamalarımızın etkisiyle nasıl bir şehir hayatı yaşama alışkanlığımızın olduğuna dikkatle bakmaya başladık. Hayal ettiğimiz sosyal hayattan ziyade, neyi ne kadar yapabildiğimiz gerçeğine bağlı kalmak bizler için belirleyici oldu. Hayalperest bir oluşum olmak, sesleneceğimiz topluluğa karşı bizi yeterli kılmayacaktı. Dolayısıyla sahip olduklarımızın şehirde neye ne kadar yeteceğine dair düşünüp bunları projeye çevirebilir miyiz, ona baktık. Sürdürülebilir yaşam derken şehrin tıkanmalarını veya kırsaldakinden daha avantajlı yanlarını gözden kaçırmadan, biri diğerini baskılamadan değerlendirmeye çalışıyoruz. Sanırız neticede çıkan geribildirimler de bunu iyi yansıtabildiğimizi gösteriyor. Bazen “Olmuyor galiba” diyebilmenin rahatlığını kaçırmış pek çok insan var, bunu rahatlıkla paylaşabilmek iyi geldi.

Permakültürden yaşantımıza adapte etmek istediğimiz ilkelerin başında enerji tasarrufu geliyor. Tüm zihinsel ve fiziksel aktivitelerimizde zaman ile iş arasındaki enerji hesaplamasına özen gösteriyoruz. Bir projenin kendisi kadar, o süreçte harcanacak enerjinin korunumu ve mümkünse başka bir işe dönüşebilme ihtimali bizim için çok önemli.

NADAS, şehir yaşamının çeşitliliğine ve insanlar ile çevreleri arasındaki ilişkilere değer veren projeleri destekleyen, kentsel biyoçeşitliliğe adanmış yaratıcı bir mekân. Diğer aktivitelerin yanı sıra yaratıcı atölye çalışmaları ve kurslar, toplantılar ve buluşmalar, bahçecilik ve bitki ekimi, ürün satışları, alan kiralama, özel sanat stüdyosu ve bireysel ofis (ortak çalışma alanı) imkânı da sunuyor. Bu tarz fikirlerin sınanıp fark edilebileceği ve paylaşılabileceği bir alan sağlayarak daha acelesiz, bilinçli ve empati içinde yaşayan bir topluluk oluşturmayı hedefliyor.

NADAS’ı Nisan 2018’de geniş bir topluluğun desteğiyle kurduk. Proje mekânı 1930’larda yapılmış üç katlı ve bahçeli bir ev. Odalar, ofis işlerine konsantre olmak üzere rahat bir ortak çalışma alanı arayanların yanı sıra kişisel sanat stüdyosu, hareket kursları ve buluşmalar için alan kiralamak isteyenlere de açık. NADAS’ta aynı zamanda düzenli dersler ve atölye çalışmaları yapılıyor; örneğin her salı akşamı İstanbul’da yaşayan ressam Gabrielle Reeves’la sanat kursları ve yoga dersleri mevcut. NADAS ayrıca bitki dükkânı, bakım danışmanlığı, bitki oteli ve cuma akşamları bitki sohbetleri de sunan platform greensquaremeter’a ev sahipliği yapıyor.

NADAS İstanbul’un Çöp Sohbetleri çok ilgi çekici. Bu sohbetlerden ve ortaya çıkan ilginç anekdotlardan biraz bahseder misiniz?

Çöp Sohbetleri, şehirdeki atık problemi ve kendi tüketimimizi yönetmek ve yönlendirmek üzerine fikir alışverişi yaptığımız bir platform. Bir sofra etrafında her ay gerçekleşen sohbetlerimiz, çeşitli atölyelerden kompost uygulamalarına dek çeşitlilik gösterir. Burada paylaşılan uygulamalarla katılımcılar şehir düzeninde kendilerince rahatsız oldukları veya çözemedikleri tüketim tercihleri hakkında birbirinden veya geceyi yürüten eğitmenden çözüm yöntemleri hakkında bilgi alır. Bu zamana dek gerçekleşen buluşmalar sonucu şehirde kompost yapımı hakkında eğitimler paylaşıldı, terzilik ve bahçecilikle ilgilenen bir çift başka bir buluşmada bu bilgilerini paylaştı, mevsim geçişlerinde gardroplarını rahatlatmak ve yenilere yere açmak isteyenler ikinci el eşya paylaşımı gecesinde buluştu.

Özellikle pandemiyle birlikte artan evde bitki yetiştiriciliğiyle ilgili ne düşünüyorsunuz?

NADAS’ın bitki işleri Ahu’nun yürütücülüğündeki greensquaremeter’a emanet. Ahu, permakültür tasarımcısı ve bitki uzmanı. Pandemiyle birlikte yemek ve yaşam alanı farkındalığından sonra en çok bitkilere yönelindi. Tam zamanlı tüm vakti bitkilerle geçtiği için Ahu için bir farklılık yokmuş gibi geliyor. Yaşam alanlarını bitki ve hayvanlarla paylaşmak çok değerli. Her mevzuda olduğu gibi bu durumun da popülerlik sebebiyle oluşması ise can sıkıcı yanı. Artan fiyatlar, heves uğruna yanlış ve canlıya zarar verici süreçler ise en rahatsız olduğumuz konu. Bu durumun insanların içinde bir yerde saklı kalmış veya fırsat bulamamış becerilerini uyandırmış olması tek dileğimiz. Bitki yetiştiriciliği umarız insanlara en çok gıdamızı temin ettiğimiz toprağın ne kadar değerli olduğunu, gıda üretiminin zahmetini, israfının ise kesinlikle önüne geçilmesi gerektiğini fark ettirir.

NADAS İstanbul pandemi nedeniyle nadasa mı geçti? Programlar tekrar ne zaman başlıyor?

NADAS İstanbul’un her zaman nadas dönemleri oluyor. En başta bir araya geldiğimizde neyiz, ne yapacağız üzerine çok uzun bir dönem geçirdik. Ortalama her aşamamız sonrasında “Bir süre demlensin bu” dediğimiz dönemler oldu. İsmimiz de buradan geldi. Pandemiyle birlikte tercih ettiğimiz bir nadas dönemi yaşamadık. Aksine neredeyse tüm programımızı online platforma taşıyarak aktif kalmaya çalıştık. Bu süreci insanların online’a hızla düştüğü dönemde değil de daha zamana yayarak yönetmeye çalıştık. Bu tercihimiz sayesinde İstanbul ve Türkiye dışındaki katılımcılarımıza ulaşma şansı elde etmiş olduğumuz için keyfimiz bayağı yerinde. Online kolumuz belli ki bizimle devam edecek. Eylülle birlikte kaldığımız yerden devam ediyoruz, şu anki sakinlik biraz yaz rehaveti.

Sizce gelecek için umut var mı?

Biraz klasik gelebilir belki ama üretmek ve çalışmak istediğimiz müddetçe umut her zaman var. Sorunsuz, kaossuz bir ortam veya yaşam hayli ütopik, realitede bunlar varsa uğraşması da bir o kadar doğal bir süreç gibi geliyor bize. Yeter ki seçimlerimizde kendimize, çevremize ve biraz daha geniş çevremize adil olalım. Adil ve permakültürün ilkelerinden biri olan “artanı vakfetmek” fikriyle yapılan işlerin her zaman çözücü olduğuna inandık.*

* NADAS’a e-posta üzerinden veya Instagram hesabından ulaşabilirsiniz.

NADAS, permakültür, Studio-X Istanbul, Studio-X Soru Cevap, X-X Institute, X-X Soru Cevap