Ece’ye.

Geçenlerde Yapı Kredi Yayınları’nın Galatasaray şubesine gittim. Ne var ne yok diye bakarken mağazanın çalışanlarından Burak Bey selam verdi, kısaca sohbet ettik, bir öykü kitabı önerdi, önerdiği kitabı satın alıp ayrıldım. Aynı akşam bunu anlattım hocama ve sınıf arkadaşlarıma; kitapçıların genelde bizimle pek konuşmadığını fark ettik. Derse başlamadan önce her seferinde “Anlatın bakalım, neler olup bitti, heyecanlı şeyler yaşayanınız var mı?” diye soruyor hocam; onun bu soruyu soracağını bildiğimden, hafta boyu heyecanlı olabilecek şeyleri ben de aklımda tutup derse saklıyorum, kısaca sohbet ediyor gibiyiz ama bu seferki mağaza sohbetinden farklı da.

Sohbet edebilmek için önce sohbet başlatıcı başka bir çeşit sohbet etmek gerektiğinden, iletişimin bu yanı beni hep dehşete düşürür; çoğu zaman konuşmaya çekinir, ne diyeceğimi bilemem, en nihayetinde saçmalarım. Öğrenim hayatı boyunca kişisel iletişim, kitle iletişimi, uygulamalı iletişim, etkili iletişim ve adını hatırlamadığı başka iletişim türleri daha öğrenen benim gibi biri için böyle şeyler söylemek biraz hüzünlü.

Jim’le Tanışmak

Jim Haynes’ten bu kadar coşkuyla etkilenmemin sebebi de tam olarak bu diye düşünüyorum; benim adını koymakta zorlandığım türleri olsa da sohbeti, gerçek iletişimi doğallıkla, kendiliğinden sürdürmesi.

Edinburgh’ta bir kitapçı açtığında Jim Haynes henüz 26 yaşındaydı. Paperback Bookshop’ta sadece karton kapaklı kitaplar satıyordu. Ciltli kitaplara göre az maliyetli olan bu kitapları sattığı için öğrenci dostu bir kitapçı olduğu söylenebilir. Aslında öyleydi de; dükkâna gelen öğrenciler kahveyi, bazen de kitapları ücretsiz edinip çıkabilirdi. Dünya savaşı yeni bitmiş, tek tip kalıba uymayan her türlü kültürel eğilim yasaklanıp sansürlenirken Jim, Paperback Bookshop’u aynı zamanda bir “mekân” olarak da kullanıma açtı. Kentin alt, alternatif, öteki yüzleri için burası önemli bir toplantı yerine dönüştü. Bu devinimin son parçası olarak, yine Paperback adıyla yayıncılık sektörüne girdi Jim ve kitap dosyası reddedilen yazarları sahiplendi. Amacı, ilk kitabı yayımlanan yazarların sektörde tutunması daha kolay olduğundan, bu kişilere yardım etmekti.

Dükkânın cephesinde duran koca gergedan başı ise zamanla önce Paperback’in, ardından tüm “kültürel çeşitliliğin” sembolü hâline geldi, günümüzde de varlığını koruyor. Evet, sizinle muhtemelen aynı şeyi düşündük; aynı şeyi düşünüp Enis Batur’un Gergedan’ı hakkında dedektiflik etmeye kalkıştım ama Gergedanname dışında bir şey bulamadım. Bulsaydım hastalıklı bir mutlulukla bunu bir de Gergedan Kitabevi’ne bağlayabilme ihtimali var ki düşüncesi bile hâlâ haz veriyor.

Etki alanı Edinburgh sınırlarını aşan Paperback, aynı zamanda Lady Chattarley’in Sevgilisi romanını satabilen birkaç kitapçıdan biriydi. Ahlaksız kitabın yakıldığı anı gösteren o meşhur fotoğraf da Paperback’te çekildi.

Kalabalıkta

Etrafı her zaman insanlarla çevrili olan Jim, kitapçısını kapatıp arada birçok başka önemli şey daha yaptıktan sonra okutman olarak üniversitede çalıştı ve Paris’e yerleşti. Paris’e gelen her kişi, rivayet odur ki önce onun evine gitti. Haftada bir defa kendi evinde ve herkese açık şekilde düzenlediği akşam yemeklerinde insanları birbiriyle tanıştırdı Jim. Facebook henüz icat edilmemişken onun tek başına Facebook işlevi gördüğü şakası epey yaygınlaştı. Bu yemeklerden birine katılan, tanışıp arkadaş olan, bu tuhaf adamın hikâyesini filme çekmeye karar veren bir grup, Meeting Jim filmini yaptı. Ben de Jim’le böyle tanıştım. Bu tanışmanın verdiği hisle tüm yazıyı, görüp duyduğum geçmiş zamanla yazdım.

Filmin hikâyesini şimdiden anlattım diye ne merak ne heves kaçsın. Zaten o yüzden, filmi izleyen bir arkadaşımın “Ne güzel ya, sen kalk kendi bastığın pasaportla dünyayı gez!” demesine acayip bozulmuştum. Güzel olan, her şeyden önce, bir yerlerde bir arada var olabilmek. Kolaylıkla merhaba diyebilmek ve gidilen her yere yeni bir merhaba götürebilmek. O kısmı siz izlersiniz diye şimdilik anlatmadım.

Meeting Jim hakkında her şey için: filmin web sitesi.

belgesel film, Ezgi Alkan, kitapçı, Meeting Jim