Ekim dolunayı geçti, Çağıl çok da yerinde bir cadılar bayramı yazısıyla sonbaharın en soğuk ayını selamladı. Yazmam gereken kitaplar listesi uzarken bir tembellik ihtiyacı her yanımı sarmış durumda… Zaten normalde yazılarımı yayımladığım tarihten de uzaklaştık. Bu ay bir fotoğraf kitabı yazmayacağım.
Kıraathane sağ olsun, bir sürü kitap aldım. Hatta bunlardan bir tanesini değerlendirme fırsatı buldum. Diğerleri şimdi odamda küçük kulelerde beni bekliyor. Biraz zihin açıklığı olmasını bekliyorlar. Bu arada ben onların kapaklarıyla daha yakın bir ilişki içindeyim. Odamı oradan oraya sürekli değiştirmekte olduğumdan, geri dönülen eve zor mu yerleşiliyor ne, kapakların keyfini güzelce çıkartabiliyorum. Bu arada fark ediyorum ki sadece iki tanesinin kapağında fotoğraf var. Sizin etrafınızda kapağında etkileyici, illüstratif olmayan bir fotoğraf olan bir kitap var mı?
Elimde değil, yeni bir şey fark etmiş gibi hipotezler sıralıyor ve bunları çürütmeye çalışıyorum. Türkiye’de kitap kapaklarında buralardan fotoğrafçıların fotoğrafları kullanılmıyor. Çok doğru değil: Can Yayınları Cem Akaş’ın girişimiyle yeni klasikler dizisinde gerçekten bir ilk gerçekleştirdi ve önemli meslektaşlarımla birlikte seçtiğimiz kitaplar için kapak fotoğrafları ürettik. Harika bir dizi oldu. Peki yeni kitaplar? Kurgu dışı eserler?
GMK sergisinde aradığım gibi bir kapak bulamıyorum. Geçenlerde büyük bir zincir kitapçıda oyalanmak için gezinmem gerekti, kendimce piyasa araştırması yapmaya çalıştım ama çok tutunamadım, düzeni anlayamıyordum. Kapaklara dikkat etmeye çalıştım. İlüstrasyon ve tipografik öğeler yoğunlukta... Karşılaştıracak deneyimleriniz var mı? Kalanlarda da fotoğrafın kitabın başlığındaki birkaç kelimeyi imgeliyor. Tasarımcılar fotoğrafik imgeyi fazla kolay buluyor olabilir mi? İşi fotoğrafa devretmek gibi. Ama mükemmel ikiliyi buluşturup rahat bir yerlerden seyretmek de maharet değil mi?
Hep mi acaba böyleydi? Metis bir dönem yazar portrelerini kullanıyordu, bunları saymak istemiyorum. Benim aradığım daha çok Vintage & Anchor’un Raymond Carver 25. yıl edisyonlarında Todd Hido fotoğraflarını kullanması gibi durumlar. Böylesi kapaklar biliyor musunuz? Bana da hatırlatır mısınız?
Benim zihnime kazınmış yerel örnek net: Orhan Pamuk – Kar – 2002. Lise son, fotoğraf konusunda kendimi ciddiye aldığım, okulu kırıp fotoğraf çektiğim zamanlar, Geniş Açı'dan Manuel Çıtak’ın kıyı fotoğraflarını biliyorum. Gazetelerde, televizyonda, sokakta ilk defa bir kitabın böylesi tanıtımı yapılıyordu sanki… İnsanların yadırgadığını hatırlıyorum. Televizyonda ya da gazetelerde Pamuk’un Kars’ta çekilmiş fotoğraflarını da… Ara tonları zengin üç panoramik fotoğrafın arasında yer alan bir banttan ibaretti kapak. Sonuçta Çıtak’ın fotoğrafı bu kitap için özel çekilmiş ama yine de fotoğrafçısının karakterini yoğun olarak yansıtıyor. Kafamda Bir Tuhaflık’ta üzerine renkli bir seksek çizilmiş Güler fotoğrafı epey yaklaşmıştı aradığım tada. Manifold’un dikkatli okurları bilir, Pamuk’un fotoğraf kitaplarını yakından takip ediyorum. Acaba onun en sevdiği kitap kapakları hangileri?
Bu konuya kafayı ilk takışım değil. 2016’da bir online mecra için kapakları kısa listelemiştim [shortlisted?]. Elimde değil, değerlendirmeye başlamadan önce fotoğraf kullanan kapakları kayıracağıma karar verdim. Ama buna rağmen yeterince kayıracak kapak bulamamıştım. Kitap kapaklarındaki bu tandans hakkında bir yargım yok, karşılaştığım kapak tasarımları beni keyiflendiriyor. Yine de fotoğraflara mesafenin nedenlerini merak ediyorum, özellikle de bir fotoğrafçı olarak işime gelmediğinden. Onagöre için böylesi kapaklar mı sipariş etsek?*
* Onagöre olarak bu yazı boyunca sıraladığım soruları önümüzdeki hafta boyunca Manifold ve Onagöre’nin sosyal medya kanallarından oyunlara çevirmeye çalışacağız: #fotograflikapakfotografi etiketini takip edin.
Birinci oyun için tıklayınız: 1
İkinci oyun için tıklayınız: 2
1. Oyun:
#fotograflikapakfotografi
İlk oyunun kazananı Onagöre ekibinin oy çokluğuyla Italo Calvino’nun Sen “Alo” Demeden Önce isimli kitabının Nahide Dikel tarafından tasarlanan ve Metehan Özcan’ın fotoğrafının yer aldığı Mart 2009 baskısının kapağıyla Deniz Diniz.
2. Oyun:
Orhan Pamuk’un kitaplarında fotoğraf imgeleri görmeye alışığız. Sizin en sevdiğiniz Orhan Pamuk kitabı kapağı hangisi?
