04/04/2018CAN BAŞKENT,MURAT ALTUN
TeknoSofist 1
Dolar dört lira iken
neden
cep telefonlarına
bu kadar çok
para veriyoruz?

TeknoSofist’in ilk bölümünde cep telefonlarının neden ve nasıl bu kadar pahalı olduğunu tartışıyoruz. Bunu uygulama tasarımına ve sosyal medyanın egemenliğine bağlıyoruz. Böylece, toplumun teknoloji tasarımındaki rolünü tartışmaya açıyoruz.

TeknoSofist, Bölüm 1, Türkçe, 29:25

Okuma Listesi

Brian Merchant, “The Father Of Mobile Computing Is Not Impressed”, Fast Company. 

Jean M. Twenge, “Have Smartphones Destroyed a Generation?”, The Atlantic. 

“Mobile phones are transforming Africa”, The Economist.

Emeği Geçenler

Video montaj Hakan Belikırık tarafından yapılmıştır.

{fold içindeki imge: Steve Jobs, iPhone 3G sunumu, WWDC 2008, fotoğraf: methodshop.com (CC BY-SA 2.0)}

Can Başkent, cep telefonu, dijital kültür, dijital okuryazarlık, Marksizm, meta, Murat Altun, TeknoSofist, ürün tasarımı, videocast

YAZARIN DİĞER YAZILARI
CAN BAŞKENT[12/08/2025]
Nişanyan’ı Düzeltiyorum: Sünnet
« Sünnetin işlevine dair Nişanyan’ın cevabı tanıdık. Kabile aidiyet töresinin bir emaresidir sünnet. […] Bu cevap eksik. Zira sünnetin neden genital organlara dair olduğunu ve çocuk yaşta yapıldığını açıklamıyor… »
CAN BAŞKENT[14/06/2025]
Dövletin Dili
« Devlet böyle bir şey işte. Sorduğum soruyu değil, sorduğumu sandıkları ya da sormamı istedikleri soruyu yanıtlıyorlar. Ve de yanlış yanıtlıyorlar. »
CAN BAŞKENT[15/04/2025]
Tarih Olmadan…
« [T]arihi analitik ve detaylı okumak gerekiyor. Bunun için bizi zorlayan da dezenformasyon ve hatta mizenformasyon. Yani bilinçli ya da bilinçsiz bir şekilde internet ve
sosyal mecra zemininde hakikati değiştirmeye çalışmak. »
CAN BAŞKENT[14/12/2024]
Öğrenmek İçin Yapmak
« ‹ Siyasetin güzeli nedir? › diyeceksiniz. Daha önce anlattım oysaki bu dergide. Örnekleri gani gani artırmak mümkün. Gezi, vicdani ret hareketi, ekolojik hareket akla ilk gelen örnekler. Çünkü bunların hepsi, bugünden bakınca bile birer siyaset konçertosu. »
CAN BAŞKENT[14/10/2024]
Çıkmaz Demeyin!
« Zengin olmanın ilk şartı
demek ki sadece şanslı olmak değil, diğerlerinin de şanssız olmasını garantileyebilmekmiş. »
CAN BAŞKENT[15/08/2024]
Ahhh!
« Knife, Rüşdi’nin bıçaklanmasıyla hesaplaşması. Bir gözünü kaybetmesinin, uzunca süre hastanelerde, fizik tedavilerde iyileşmesinin duygusal bir öyküsü.
Bunu yaparken de tarihle barışmaya çalışmasını […] anlatıyor yazar. »
CAN BAŞKENT[15/06/2024]
Dizi İzleyerek Dünyayı Değiştiren Filozoflar
“Boş beleş” televizyon seyrederek hayatın akıp gittiğini anımsamak,
öte dünyanın olmadığını hissetmek
ve ahlakçı/özgürlükçü siyasette ısrarcı olmanın giderek zorlaştığını fark
etmek üzerine.
CAN BAŞKENT[14/04/2024]
Sürşarjlı Pullar
ve Bayraklar
« [E]ğer yükselen milliyetçilikle ve
diğer ayrımcı siyasetlerle mücadele edeceksek, onların sembolleriyle ilişkimizi de gözden geçirmemiz gerekiyor. Bunu da adım adım […] 
‹ küçükten başlayarak › yapmak lazım. »
CAN BAŞKENT[15/02/2024]
Barış Manço, Moda, 81300 İstanbul
Posta, postacı, pul, adres sistemi,
posta kutusu ve “sevildiği için değil, kendini sevdirdiği için” özel bir adresi olanlar üzerine.
CAN BAŞKENT[14/12/2023]
Fotokopiler Sana
Feda Olsun!
Fanzini fanzin yapan nedir?
Hangi gerekçelerle fanzinci olunur? Dijital sosyal medya çağında
neler değişti?
CAN BAŞKENT[14/10/2023]
Fanatik Mecmuası
« Mahlaslı, isimsiz fanzinler kişinin kimliğini saklar, egosunu tatmin eder, fakat neticede bu ego tatminin aşırıya kaçmasını da engellerdi. Mesele ben değildi, ama bir yandan yine de bendi. »
CAN BAŞKENT[15/08/2023]
Uğur
« İdeolojilere ciddi bir sadakatim olmasına rağmen, onlar için ölmek hâlâ bana saçma geliyor. Dostlarımın da dava uğruna ölmemesine ama tonla başka fedakârlık yapmasına da daima şapka çıkarıyorum. »
CAN BAŞKENT[15/06/2023]
Mecmua
« Her sayfasını büyük bir sürpriz beklentisiyle, belki yanılıyorumdur umuduyla açtığım dergiler, son sayfayı çevirdiğimde beni derin bir karamsarlığa gömüveriyor. […] Gerçeklikle ilişkimin sarsılması dengemi bozuyor. »
CAN BAŞKENT[15/04/2023]
“Âteş-i gamda kebâb oldı ciger döne döne”
Trans ideolojiye karşı gelişen muhalefetin pişman olan trans bireylere odaklanması ve bu siyasetin yarattığı olumsuzluklar üzerine.
CAN BAŞKENT[14/02/2023]
Girmeden
Kapıyı Çalmak
« Halka rağmen halk için bir devrim yapmak gayesinde değilseniz, toplumun alışageldiği hakları sarsmak için adım adım ilerlemek gerektiği aşikâr. Tuvalet ve soyunma odası ise bu stratejinin ilk adımı olmak için riskli bir alan, bu açık. »
CAN BAŞKENT[14/12/2022]
Bumblebee
« Meseleyi toplumsal cinsiyet bozukluğuna indirmek de, ergenliği engelleyen ilaçlarla çocukları kısırlaştırmak da, tıpkı sünnet gibi, toplumsal cinsiyet, biyolojik cinsiyet ve siyasetin, yarım yamalak bilimsellikle birleştiği bir nokta. »
CAN BAŞKENT[15/10/2022]
Biyolojik Transformer
Radikal siyasetin görüş ayrılıklarını dışlaması; trans meselesinin biyolojik feminizm, biyoloji ve tıpla ilişkisi ve trans ideolojinin feminizmi ezmeye çalışan eril cinsiyetçiliğin bir uzantısı hâline gelmesi üzerine.
CAN BAŞKENT[14/08/2022]
Taçlı Kral
« Pandeminin yarattığı kurallar silsilesi özgürlükçü siyasetin tolere edeceği türden değil, zira özgürlükçü siyaset sadece koordinasyon kurallarını kabul eder. Koordinasyon kuralı dediğim de trafik ışığı gibi bir şey. […] tahakküm yaratan bir kural değildir… »
CAN BAŞKENT[14/06/2022]
İnce Recep
« Halkı, türkülerini, halı desenlerini su gibi ezberlemiş ama hâlâ kapitalizmin matematiksel kökenleri ile sağcı ideoloji arasındaki farkları irdelememiş sol, bir iki matematiksel hileyle […] ne ciddi kazanımlar elde edebileceğinin hâlâ farkında değil. »
CAN BAŞKENT,MURAT ALTUN[01/06/2022]
TeknoSofist 9
Elon Musk ve Twitter
Elon Musk’ın Twitter’ı alma sürecinin iktisadi, teknolojik ve politik açılımları üzerine.
CAN BAŞKENT[14/04/2022]
TEDirginlik
« TED konuşmaları kültürü bizleri
hazmı kolay ama bağlamdan kopuk,
bir yandan da ustaca hazırlanmış
bilgi kırıntılarıyla besledi ve sonunda bilginin kendisiyle olan ilişkimizi, entelektüel merakı ve çabayı unuttuk. »
CAN BAŞKENT[14/02/2022]
“Çok Mağduruz”
« Tıpkı ateist mücadele gibi, tıpkı LGBT mücadelesi gibi, vegan mücadele de
bir kültür dönüşümü peşinde koştuğunu unutageliyor. Mağduriyetten devşirdiği gücü iktidara dönüştürme peşinden koşmaya çalışıyor. »
CAN BAŞKENT[14/12/2021]
4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11,
12, 13, 14, …
« Kimin neyi ne kadar hak ettiği, neyi kiminle ne kadar paylaşabileceğimiz, ideolojilere bırakılamayacak kadar önemli bir hadise. Bu soruya kafa yormadan, doların on dört lira olmasını anlamaya çalışmak da anlamsız ve zor. »
CAN BAŞKENT[14/11/2021]
Russell’ın Mubi Hesabı
« [İ]nternette içeriğin çoğu, çoğumuz için ya ücretsiz ya da sudan ucuz. Hâliyle, yarış zamanımızı çalmak üzerine inşa ediliyor. […] Zaman demek veri demek, veri demek de para demek. Zaman geçirmek demek ise veri biriktirmek, para istiflemek demek. »
CAN BAŞKENT[14/10/2021]
Ayna, Ayna,
Söyle Bana…
« [D]evir yeni icat çıkarmanın değil, büyük aktörlerin daha da büyümesinin devri. […] İyimserseniz bu iyiye delalet; devrime çeyrek var demek. Karamsarsanız, tekno-felaketin bir işareti bu; çöküşe çeyrek var demek. »
CAN BAŞKENT[14/07/2021]
Eşek Marsı
Sıfır-toplamlı oyunlar, interneti şekillendiren dev şirketler,
kısa gün kârı peşinden koşanlar ve “rakibi kapitalizm oyununda yenmek” üzerine.
CAN BAŞKENT[14/06/2021]
Word’ün Nurullah Ataç’ı
« Koltukta bizi oturtan güzel filmler
ve seslerse eğer, dışarı çıkaran da
bu zevkleri ve beğenileri paylaşma
itkisi ve isteğidir. »
CAN BAŞKENT[14/02/2021]
Bir Haftalığına
Ben de Dinlesem Ya…
« Kasetsizlik bizi evvela bilgisayar ekranına, sonra da cep telefonuna mahkûm etti. Zira eskiden kaset zoruyla da olsa sosyalleşirdik. Kasetle sosyalleşir, sosyalleştikçe de kaset takas ederdik. »
CAN BAŞKENT,MURAT ALTUN[12/02/2021]
TeknoSofist 8
COVID-19,
Evden Çalışma, Emek
ve Teknoloji
COVID-19 pandemisi sürecinde yaygınlaşan evden çalışma pratiğinin sınıfsal ve teknolojik temelleri üzerine.
CAN BAŞKENT[12/01/2021]
Şu Telif Meselesi
Telif haklarının nasıl işlediği veya işlemediği üzerine düşünmek hem sanat ve düşün ürünleriyle hem de internetle kurulan ilişkiyi tekrar şekillendirme potansiyeline sahip. İnternette
kendine yer açmaya çalışan küçük
ve niş girişimler giderek azalıyor.
CAN BAŞKENT[14/12/2020]
Sosyal-ist Medya
« Sosyal ağlarda sosyalleşirken kapitalizmi besliyoruz.
Sadece bu ağlara para kazandırarak da değil, daha önemlisi ve en önemlisi, kapitalizmin işleme şeklini tekrar ederek, bu şemayı onaylayarak. »
CAN BAŞKENT[15/11/2020]
Geldikleri Gibi Giderler
Platformların amacı hizmet sağlamak değil, kullanıcı çekmek olunca
Twitter gibi bir mikroblog platformu kartelleşebiliyor. Popülist sosyal medyanın ifade özgürlüğü ile ilişkisi ise giderek daha büyük bir mesele
hâline geliyor.
CAN BAŞKENT[14/09/2020]
Kelime Korsanı
“Verinin yeniçağda sadece bir
değer (para) değil, bir siyaset aracı
(yani iktidar) olduğunu görmek zor değil. Veriye sahip olan zenginleşir,
veriye sahip olan yönetir.”
Peki, paylaşıldığında ne olur?
CAN BAŞKENT[12/08/2020]
“Ağzımı Dayayıp Musluğa Su İçer Gibi”
İçeriğin neredeyse bitirilebildiği mecralarda aylık abonelik kullanıcının aleyhine. Başta streaming media platformları olmak üzere dev teknoloji şirketlerinin kurduğu oyunun kuralları, tartışmaya da pazarlığa da açık değil.
CAN BAŞKENT,MURAT ALTUN[19/06/2020]
TeknoSofist 7
COVID-19 ve
Veri Mahremiyeti
Mekanda Adalet Derneği’nden Barış İne ile COVID-19 pandemisinin yarattığı veri mahremiyeti tartışmaları ve
Hayat Eve Sığar uygulaması üzerine.
CAN BAŞKENT[11/06/2020]
Borat Fibonacci
Her biçimsiz metnin biçimini düzeltebilecek veya her
biçimi kusursuz metne içerik
ve olay örgüsü katabilecek
bir algoritmanın var olabileceği
öne sürülebilir mi?
CAN BAŞKENT[14/05/2020]
Bir Yazarın Savunması
Bir şeyi yapma biçiminin o şey üzerindeki etkisi ve fikirleri güzel
ifade edebilmek üzerine.
CAN BAŞKENT[14/04/2020]
Filatelist Totaliterizm ya da Pul Olmuş Gazete
Pul koleksiyonculuğu, dijital hayattan en olumsuz etkilenen kulvarlardan biri. Pullar sadece otomatik damga makinelerinden değil, sağ siyasetten de darbe yedi.
CAN BAŞKENT[12/03/2020]
“Sevdim Seni Bir Kere”
« Makineyi kullanmaya bu kadar meraklı olup da makineye neredeyse hiç katkı sunmamak küresel sınıf ayrımının
en belirgin işaretlerinden; fakat makine artık sadece devreler ve ekranlar değil. Makine artık yazılım. »
CAN BAŞKENT[12/02/2020]
Sol Majör Patatesli Caddeler
« Aynı kenti farklı farklı şekillerde tanımaya anlamaya çalışmak sadece
söz konusu kenti anlamak değil, farklı farklı gezintilerimizin manifolduyla kenti inşa etmek, kent kültürünü
bina etmek demektir. »
CAN BAŞKENT[12/01/2020]
Trifold
« [D]oğru ve yanlışın ötesinde bir üçüncü hâl varsa, siyasette de sol sağ itişmesinin ötesi var demektir. İlginç olan nasıl üçüncü hâlse, siyasette de
bu üçüncü, dördüncü, beşinci yoldur. »
CAN BAŞKENT[12/12/2019]
Bifold
« Bundan sonraki ‘yeni büyük’ şeyin
ne olacağını düşünmek eğlenceli bir uğraş. Çünkü, her ne olacaksa olsun, yeni büyük şeyin de insan ruhundaki
ve toplumsal hayattaki basit bir şeyin yansıması olacağı açık. »
CAN BAŞKENT[14/11/2019]
Unifold
« [T]arihte hiç bu kadar düşünce tarihine karşı nankör olmamıştık.
Bu kabahatimizi örtmek için de
Žižek’ler yarattık. Halbuki, yapmamız gereken Farabi’den Gazali’ye, Platon’dan Rawls’a fikri temellerimizi sağlamlaştırmaktı… »
CAN BAŞKENT[14/10/2019]
Karakalem Devrimler
Algoritmik düşünce matematiksel düşünce gibi analitik, felsefi düşünce gibi bazen tümdengelimci bazen tümevarımcı, fenni düşünce gibi deneye deneye bulunabilecek bir şey. Yapay zekânın şimdiki ruhsuzluğun nedeni, onunla kurulan mesafeli ilişki.
CAN BAŞKENT[12/09/2019]
Vanilyalı Şarkılar
« Teknolojiyle ilişkimiz, video klip şarkı ikilemine çok benzer. Cep telefonlarıyla ilişkimiz telefonun teknolojik kapasitesiyle değil, markası üzerinden şekilleniyor. Kodlama, birbirini tekrar eden bir zanaata dönüşürken matematiksel köklerinden uzaklaşıyor. »
CAN BAŞKENT[14/08/2019]
Ockham’ın Bigudisi
Sol siyasetin son yıllarda düştüğü tuzak, karmaşık siyaseti basit ve ezber çözümlerle ele almaya itiyor bizi. Teknolojinin ve internetin geldiği noktada, insanlar neden eski doktrinleri revize etmekle yetiniyor? Teknolojiye yaklaşımımız bundan nasıl etkiliyor?
CAN BAŞKENT[15/07/2019]
Piksel Piksel Aileler
« Teknolojinin üremeye, aile kurmaya, çoğalmaya yönelik sunduğu katkıyı kimlik politikalarına değil, eşitlikçi bir toplum kurabilmeye kanalize etmemiz gerekiyor. Bu eşitlikçi toplum için gerekli teknoloji şimdiden mevcut. »
CAN BAŞKENT[14/06/2019]
Peynir Gemisi
« Veganizm, bahçıvan sebze meyvesine dayalı bir mutfak ve damak olmaktan soya, hindistancevizi, buğday gibi endüstriyel bitkilere dayalı dapdar bir mutfak olmaya kayıyor. Kapitalizmin ötesinde bir tarım ve çevre
felaketine dönüşüyor. »
DAHA ÇOK KONU