Ehlen ve Sehven
Han Tümertekin:
“Hata Yapılabilir”
“Hata Yapılabilir”
Hata ve kayıplarla barışık olmak, sporun bu kabule olan katkısı, hatayı üstlenme refleksi, “Yanlış yaptın, at şunu çöpe,” diyebilmek ve hatalardan öğrenebilmek üzerine.
Ehlen ve Sehven
Firuzan Melike Sümertaş: “Üretimin Önündeki Engel: Hatasızlığı Aramak”
Mimarların mimarlık üretme ve düşünme biçimleri ile bir hatayı nasıl tanımladıklarının birbiriyle ilişkili olduğunu düşünüyorum. Bu podcast dizisi mimarların mesleki hatalarıyla ilgileniyor. Her bölümde farklı bir konuğun mimarlık üretim sürecinde yaptığı ve bu dizi için seçtiği spesifik bir hata üzerine konuşacağız.1
Hatayı tanımlayabilmek, hatayla yüzleşmek, hatayla baş edebilmek, hatadan öğrenebilmek ve hatayı konuşabilmek: Kısaca hatayı sahiplenebilmek. Ofis sahibi, akademisyen, mimarlık tarihçisi, koruma uzmanı, yayıncı, editör, öğrenci, ofiste ya da şantiyede çalışan bir mimar için hatanın farklı tanımları ve anlamları olmalı. Niyetim hem hatanın sınırlarını ve farklı anlamlarını keşfedebilmek, hem de mimarlığı başka türlü konuşmaya çalışmak. Mimarlığı sonuç ürün üzerinden değil, süreç üzerinden konuşabilmek ve sıklıkla karşılaştığımız gibi yapılardan ya da yapılanlardan değil, yapılamayanlardan, olmayanlardan başlamak söze. Ancak ironik bir biçimde hata da “yapı”lan bir şey, belki şimdilik sadece biraz görünmez!
Yukarıdaki sözlerle başladığım Ehlen ve Sehven, beşinci bölümden itibaren sadece mimarların değil, tüm tasarımcıların mesleki hatalarıyla ilgileniyor ve dahası bazı bölümlerde birden fazla konukla da sohbet edeceğiz.
Dizinin altıncı bölümü için mimar ve kent tarihi araştırmacısı Firuzan Melike Sümertaş ile Ekim 2024’te Zoom’da bir söyleşi yaptık.2 “Hatanın tanımı bağlama ve coğrafyaya göre değişir mi?”, “Hata bir öngörüsüzlük müdür?”, “Hatanın ya da eksikliğin varlığını kabul etmek yaratıcı bir dönüşüme vesile olur mu?”, “Bilgi dediğimiz dolu bir paket midir, yoksa boşluklar da içerir mi?”, “Kontrolün tek elde kalması, hata yapmama baskısını artırır mı?”, “Özgüven bir tür hata yapma ehliyeti midir?” soruları etrafında akan sohbetimizde Melike, hatasızlığı aramanın üretimin önünde önemli bir engel olduğuna dikkat çekiyor.
Podcast Türkçe ve Süresi 58:06
{fold içindeki fotoğraf: Moro Kayası, Sequoia Ulusal Parkı, Kaliforniya, ABD, Kasım 2023, Firuzan Melike Sümertaş. Doğada olduğum zamanlar hata yapıp yapmadığımı en az düşündüğüm zamanlar galiba...}1. Bu dizi ismini Arapçadan dilimize geçen “Hoş geldin, merhaba, nasılsın?” anlamında bir hatır sorma sözü olan “ehlen ve sehlen” kalıbındaki “sehlen” kelimesinin “hatayla” anlamında kullanılan “sehven” ile değiştirilmesinden alır. Dizinin isminin de “hata” içermesini özellikle istedim, ancak bir türlü uygun bir başlık bulamamıştım. Bu konudaki cömert desteği için ağabeyim Murat Cankara’ya teşekkür ederim. (Kelime anlamları için bkz. Kubbealtı Lugatı)
2. Hatanın farklı anlamlarını keşfetmeye çalıştığımız ufuk açıcı ve keyifli sohbet için Firuzan Melike Sümertaş’a çok teşekkür ederim. Jenerik konusundaki katkısı için Furkan Keçeli’ye minnettarım.
