Yılmaz Güney’inki devrimci ajitasyondan ziyade gündelik hayatın çelişkilerini gün yüzüne çıkarmaya odaklı, söylemiyle değil imgesiyle politik bir sinema.

Hayatın farklı dönemlerinde farklı şekilde deneyimlenen bir film hakkında hem etraflı hem de ufak bir vakayiname.

Nuri Bilge Ceylan’ın Kış Uykusu boyunca ortaya koyduğu sahici oyunculuk anlayışını, detaylı işçiliği ve set hâkimiyetini mimarlığa uyarlarsak ve mimarlık üstünden düşünürsek nasıl bir mimarlık pratiğiyle karşı karşıya kalırız?

Zülfü Livaneli’nin basit diyaloglardan oluşan, karikatürize karakterlerle dolu, mantık hatalarıyla bezeli bir senaryoya sahip ve umursamazca çekildiği apaçık gözüken 2010 yapımı filmi Veda üzerine.

Amatör hatalar barındıran çatışma ve kovalamaca sahnelerine, gülünç derecede zayıf diyalog ve oyunculuklara ve didaktik bir anlatıya sahip olan, nevi şahsına münhasır bir kötü film üzerine.

« Kimin hangi savaşı ne uğruna verdiğinin bir önemi yoktu onun için; çünkü yılgın bir kayıtsızdı artık, verecek nefessiz cevapları olduğundan hiçbir soru ona erişemeden boşluğa savruluyordu ister istemez. »

Aslan Bacanak filminde görülen, var olmadığı baştan beri aşikâr olan bir canavarın mahalle sakinlerince hikâye edilmesidir. Reel bir iktidar karşısında sembolik bir mücadelenin resmidir.

« Sanılanın aksine aynı dili konuştuğumuzda değil, kendi biricik dilimizi bulduğumuzda hiç tanımadıklarımızla bile iletişim kurabiliyoruz. »

Kuşatma, bir çocuğa uygulanan direkt olduğu kadar dolaylı, çokyüzlü şiddet hakkında, zaman geçtikçe daha da ağırlaşan kayıtsızlığın, ihmalkârlığın ve umursamazlığın şiddeti üzerine bir film.

Her bir parçası kendince film mekânının duyumunu değiştirip dönüştüren bir filmografiye adanmış özgül bir tipoloji.

Ölümünden altmış yıl sonra dahi anılmasına karşın hakkındaki söz ve bahisler yine de hususi tutulan nevi şahsına münhasır bir aktör üzerine.

Kadını pasif ve güçsüz bir figür olarak işleyen patriyarkal ve basmakalıp filmlerin tersine Gazeteci Kız, güçlü kadın imgesini ve girl power duygusunu kendince ihya eden, radikal bir film.

« Mehmet hakikati yaşatmak için sahteleri yok eder. Bunun sonucunda, ortada bir cinayet vardır ama cinayeti işleyen kimdir? »

Şehirden ve insanından kopuk festivalin ulusal seçkisi, hikâyelerin “fazlaca erkek” olmasına karşın hayli iyiydi.

“Ezici çoğunluğu kentlerde yaşayan bir toplumun sinemasını taşradan çıkartıp şehre yönelten” ve ortak noktası trajikomedi olan üç yerli film… Onları ayrıştıran ise yönetmenlerin meselelere bakışı ve oluşturdukları politik dil.

Cumhuriyet’in hemen öncesinde Elhamra Sineması’nı, 1925 yılında ise Melek Sineması’nı işletmeye başlayan İpekçi Kardeşler’in, sesli sinemanın ortaya çıkışının ardından açtıkları film stüdyosunun kuruluş öyküsü.

Yeşilçam sinemasında köyden kente göç anlatılarının başkahramanı yapının insanla kurduğu ilişki üzerine.

Sessiz sinema döneminin ünlü kovboyu Tom Mix’le başlayan macera, çizgi romanların ve Türk sinemasının yerli kovboylarına kadar uzanıyor. Pekos Bill, Tommiks derken çocuklar Kızılderili değil kovboy olmak istiyor.

Bir kuş uçuşu ile bir kuş ölümü arasında gezinen bir hikâye ve pencerelerin görünür kıldığı yansımalarla süren
bir ‘yolculuk’ üzerine.

« Hayatı kucaklamak, kendi
kendine oyunlar icat edebilmeyi gerektiriyormuş gibi görünüyor,
tıpkı kedilerin yaptığı gibi. »

Bir film hem belgesel hem kurgusal olabilir mi? Dijital kamera ve kurgu imkânlarını, hikâyesi anlatılmamışları temsil etmek için kullanan Esmer’in filmi, sadece gerçek ile temsil ilişkisini değil ataerki, iktidar, mülk ve mülkiyet ilişkilerini de sorgulatıyor.

Retlerin getirdiği garip rahatlama. Festivallerin pitching ve work in progress platformları. Filmin kaderinde ilk gösterildiği yerin etkisi. Belirsizlik. Seyirci ve yönetmenin filmle bağı.

Projeye inanarak katkı sunabilecek ve uzun sürecek yolculukta iyi bir yoldaş olacak insanlar. Dar çerçeve oranı ve dar lensler. Parçaları bir arada tutan seçici renk kullanımı. Sesle kurulan kırık, bozuk, biraz da rahatsız bir dünya.

Öğrenciyken yapılan kısa filmler. Zihni meşgul eden “sinema nedir?” ve “bir yönetmen sırtını neye dayayabilir?” gibi sorular. Kadrajın sınırlarının zorladığı seçimler. Godard’ın dosdoğru imgesi. Sonsuza izler fırlatmak ve hayaletler.

« …düşüncelerini norma uygun ve kanonik biçemler üzerinden ortaya koymaktan ya da neşretmekten ziyade hayati bir edim olarak icra etmiş tüm isimsiz yaratıcılara da bir selam… »

Cinlerle yapılan anlaşma. Sinemanın alanı hakkında bir büyü. Durmanın olabilirliği. Film yaparken para harcamak. Fol. Uçakta tutulan notlar. Görüntülerin getirdiği senaryo.

« Sinemanın kayıp diliyle konuşan Tuzdan Kaide seyircisini, seyircinin
çoğu zaman unuttuğu, kimi zaman
göz ardı ettiği, hatta bazen varlığından bile haberdar olmadığı bir dünyaya davet ediyor... »

Kuram ve pratiği birbirinden
ayrı görmediği gibi akademisyenliği, sanatsal üretimi ve aktivizmi de birbirinden ayrı şeyler olarak değerlendirmeyen belgesel sinemacı
ve akademisyen: Can Candan.

« Ah, senaryoyu kim yazarsa yazsın, kurdeleyi kim çekerse çeksin bırakın
tek tek kişileri, sınıflar ya da sınıfımsılar hakkındaki tahayyülü bile bir iki jestten ibaret olan Türk sineması! »

« ... Türkler nükleerden, ekolojik
çevre felaketlerinden, bilimin
yanlış dönüştüreceği bir dünyadan,
psişik insani açmazlardan filan
korkmuyorlar ... bu tuhaf cesaret
üzerinde düşünmekte yarar var ... »