Odd Nerdrum, White Brick, 1984
Kitsch Üzerine Önermeler

1. Kitsch, çeşitli duygulanımlarla yüklenmiş materyal ile stilleri anakronik ilişkiler kuracak şekilde eklemlendirir.

2. Kitsch’in sanat gibi gözükebilmesinin nedeni sanatın materyal ve stillerini hazır [readymade] şekilde kullanmasıdır. Bu bileşenler geçmişte belirlenmiş, tarihselleşmiş ve evrenselleşmiştir; kitsch bu kabul görmüşlükten faydalanır.

2.1. Kavramsal sanat nesneleri hazır olarak kullanırken kitsch, içerik ve stilleri hazır olarak kullanır.

2.2. Kitsch geçmişin kavramsal etkileriyle devinmek yerine geçmişin materyal ve stillerininin etkilerini kitleler için anlık olarak diriltir.

3. Kitsch alımlamayı ivmelendirir.

3.1. Kitsch’in estetik deneyimi ivmelendirmesi estetikle değil de estetiğin etkileriyle ilgilenmesinden ötürü mümkündür.

3.1.1. Kitsch güzel olanı cezbedici hâle dönüştürür.

3.1.1.1. Güzel ile cezbedici olan arasındaki fark, deneyimlenme sürelerinin nitelikleridir.

3.2. Yine de eğlence kitsch’e özgü bir nitelik değildir.

4. Kitsch sanatın bir uzantısıdır ve sanattan farklı olarak kapitalizme entegre olmak yerine onunla simbiyotik bir ilişki kurar.

4.1. Diğer tüm beşeri aktiviteler gibi sanat da hiçbir zaman çağın ekonomi-politiğine entegre olmadan var olmamıştır. Fakat sanattan farklı olarak kitsch’in kapitalizmle simbiyotik ilişki kuruyor oluşu, kapitalizmin –ve modernitenin– kitsch ön koşulu olmasındandır.

4.2. Kitsch sanatın uzantısıdır; çünkü sanattan türemiştir. Representatif ya da mimetik biçimde sanat doğayı taklit ediyorsa, kitsch de sanatı taklit eder.

4.2.1. Sanat doğayı taklit ederken doğanın etkilerini değil de niteliklerini taklit ettiğini iddia eder, öte yandan sanatı taklit eden kitsch’in böyle bir iddiası yoktur.

5. Kitsch, sanatın güzelle kurduğu ilişkiyi dolaylı yoldan başkalaştırır.

5.1. Estetik nitelik olarak güzelin etkileri reprodüksiyona uğratılabiliyorsa, güzelin niteliği devinmeden sürekli “şimdide” asılı kalır, anakronik kılınır ve tarihsel veçhesi çözündürülür; başka bir deyişle anakronisizm güzelin bir niteliği hâline gelir, reprodüksiyon ve kitsch sayesinde güzel, “şimdi”de hapsolur. Böylece güzel, sanatın ilgilendiği estetik niteliklerden biri olmaktan çıkar.

5.1.1. Yine de sanat ve kitsch arasındaki güzel mübadelesi dönüşlüdür, biri ötekini öncelemez, zira kitsch güzel değerini benimserken sanat güzel değerini terk etmeye başlamıştır.

6. Kitsch reprodüksiyon teknolojisinin ve kitleselleşmenin kültürel bir sonucudur.

6.1. Reprodüksiyon, sanatın özbilincine [self-consciousness] ulaşması için gereken ön koşullardan biridir. Kavramsal sanatın ortaya çıkması bunun bir sonucudur. Reprodüksiyon, estetiğin en temel niteliği olan güzeli kitsch’le satüre ederken, bir yandan da estetiği sanatın vazgeçilmez niteliği olmaktan çıkarmıştır. Kavramsal sanat estetikten azade sanatı mümkün kıldıysa bunu reprodüksiyona borçludur.

7. Kitsch’in teorik açıdan ortaya çıkma sebebi sanatın özbilincine ulaşmasıdır ya da sanatın özbilincine ulaşması kitsch’i ortaya çıkarmıştır.

7.1. Andy Warhol’un Brillo Kutuları (1964), kitsch’in olumsuzlanması olarak okunabilir. Hem estetiksiz hem de gerçektir.

8. Kitsch kendini kitle toplumlarına sanat olarak kabul ettirebilir.

8.1. Sanat için bir “sanat alanından” söz ediliyorsa (eleştirmenler, küratörler, sanatçılar, vs.) bunun kitsch’teki karşılığı kitlelerdir. Kitsch için (Bourdieucü jargonla) bir alandan söz edilemez; kitsch, sanat alanının dışında kalan tüm estetik ürün ve aktivitelere sızmıştır.

8.2. Sosyolojik bir anomali olarak kitsch, yalnızca bir ürün türü değil aynı zamanda bir ürün üretme biçimidir; anomalidir çünkü içsel prensipleri doğrudan çatışan (biri kültürel öteki ekonomik) iki aktivitenin, sanatın ve kapitalizmin birbirine dolanmış hâlidir.

8.3. Kitsch yalnızca yapıtlarda görülmez. Kapitalist ürünlerin ve kapitalist sosyal yaşamın tümünde (reklamlar, sinema, video oyunları, dilin kullanımı, sosyal medya, oyuncaklar) kitsch yaklaşımlara rastlanır. Kitsch eğlence değilse de eğlenceyi besler.

John Currin, Thanksgiving, 2003,
kaynak: e-skop

9. Kitsch’in kavramsal hiçbir önermesi yoktur.

9.1. Kitsch’in önermeleri tamamen mecrasaldır.

9.1.1. Mecrasallık, stili ve içeriği kapsar, formu değil.

9.1.1.1. Mecra herhangi bir form dayatmaz.

9.1.1.2. Hiçbir mecra-özcü, formun özsel olduğunu iddia edemez.

10. Kitsch’te yalnızca stil ve içerik özseldir.

10.1. Kitsch içeriği temel alarak tümüyle alımlayıcı-özneye yönelir. Figüratif veya somut oluşunun yegâne sebebi, bütününü her hâlükârda içeriksel arketiplerle oluşturuyor olmasıdır.

11. Kitsch formu hiçbir zaman kendisi kurmaz.

11.1. Kitsch’te form rastlantısaldır.

12. Kitsch semantik kolajdır.

12.1. Bu hâliyle kitsch, jenerasyon eylemine insanın müdahil olmadığı jeneratif yapay zekâ teknolojilerine benzer çalışır: Sanatın yüzeyindeki verileri (içerik ve stil) toplar ve bu verileri ussuz bir şekilde bir araya getirir.

13. Soyut kitsch yoktur.

13.1. Her soyutlaştırma usu koşullar.

13.1.1. Sanatın bir özü varsa bu yalnızca ustur.

14. Sanatın aksine kitsch değişmez ya da devinmez.

15. Kitsch ussuz sanattır.

Burak Öztürk, çağdaş sanat, görsel sanatlar, kavramsal sanat, kitsch, sanat