« [H]er defasında biraz daha küçülerek geçiyoruz kentlerden, dairelerden. Ama dünyanın daha önce hiç gitmediği bir köşesinde de geride bıraktığı bir parçasına rastlayabiliyor insan, kurumuş bir yılan derisi gibi duran, atıl ve ağırlıksız, sözcüklerin üstünde. »

« [Geçmişi hatırlamanın t]ek bir yolu yok. Yıkılıp yıkılıp yeniden inşa edilebilir. Ya da yıkılmadan da. Üstüne, yanına, kıyısına köşesine de eklemlenebilir, iliştirilebilir. Yolun bir önemi var mı? […] Geçmişi yıkmak bir enerji ister. »

« Tek bir işte mutsuz olan kişi mutlu olabileceği bir başka iş bulmak için kafa patlatmaya eğilimliyken, otuz kırk işte mutsuz olan kişinin bambaşka bir alternatif bulması gerekiyor. »

“Judith Hermann’ın diğer kitaplarıyla beraber okunması gereken, hatta daha öncekileri tekrar okuma isteği uyandıran” kitabı üzerine.

« oysa, varmış yokmuşa göz kırpsa,
ak ise karaya dil çıkartıp oynasa.
karışık kafa kar ile ışık, buharlaşan sözler kahkaha olsa. akıl aniden,
iyice aksasa. »

« [K]ışın toprak bazen kaskatı ve donuk ama içindeki tohumlar hâlâ canlı. Hatta bazı tohumlar için kışın soğuğunda toprakta beklemek, baharda daha hızlı filizlenip daha bol meyve ve çiçek verebilmeleri için gerekli… »

« Yazar […] Ne anlattığı hikâyenin içinde ne de şimdi bizimle. O iki zaman arasındaki boşluğun tam ortasında. Bana sorarsanız kadınca bir yerde
ve özgür. »

« Hiçbir açısı olmayan bir yerden bakmak istiyor. Zaman, mekân ve isimlerin olmadığı bir yere gitmek istiyor. Çıkıyor ve istasyona yürüyor. Tarifeye bakıyor. Uygun bir yol arıyor. Acelesi yok, fakat gitmek istiyor, harekete geçmek istiyor. »

« Anlamanın huzuruyla nefesini yavaşlatıyor. Hissediyor. »

« Hayatı boyunca kendisini aklının içerisinde hapseden camdan balonu patlatmaya ihtiyacı vardı. »

« [D]etayları anlatmam, anlamlandırmakta zorlandığım
bir buluntu metni belki bu detaylar sayesinde başka araştırmacılar anlamlandırabilir diyedir. »

« [H]erhangi bir şeyi hatırlamak istediğimde […] sanal profilime bakıp o şeyi tüm halesiyle ve izleriyle görmek istemem gibi, dilden çok görmeye dayanmış bir bellek gibi. »

« Claus ve Lucas […] Belki de savaşı yaşayan herkes gibi, totaliter rejimlerin rüyasını gerçekleştiriyor, bireyselliklerinden, özne konumlarından sıyrılıp birer klon oluyorlar. »

– Ama öyle yani! Dille inşa olmuyor mu her şey? Dilden geçmiyor mu her
fikrin yolu?
– Öyle. Gel gör ki bir kıymeti yok bunun artık. Kalmadı.

SAHA desteğiyle World Weather Network çerçevesinde üretilen ve sanat ile ekoloji-iklim ilişkisine odaklanan yazı dizisi üzerine Hasan Cem Çal’la söyleşi.

« [A]rtık yazar/çizerin tek kişi olma sürecinin bitmesi gerektiğini ve insanların ikili şekilde çalışması gerektiğine inanıyorum ki sektörümüz yeterince gelişsin. »

« Yazılarımdaki karakterlerin kendi seçimi olmayan hiçbir konudan söz etmem. Yaşadıkları yer, zaman, dönem, ad, soyadı, bunları kullanmam.
Benim kendimi beğendirmeye çalıştığım herkes yetimdir, hepsi masumdur. »

« Çokoğlu kendisini açan, çoğul okumaya izin veren bir sanatçı değil, işleri onun işleri değilmiş gibi. Sanki hepimizin içinden geçen paralel bir sinüs eğrisinin bizi varoluşa bağlayan pamuk ipliği. Bizden biri Çokoğlu. »

« Defterlerim yıllar içinde oluşan bir orman gibi… Her biri benzersiz bir tür… Kimi nadir, kimi sıradan… Ormana
her yıl yeni ağaçlar, bitkiler eklenir; eskiler iyice kök salar. »

« Geçmişe bakarak –şimdiden ve buradan konuşan– yeni bir anlatı kurmayı deneyebiliriz. »

« Bugün geriye dönüp bakıldığında Onur’un yazılarının odağını oluşturmuş olan, dert edindiği kimi konuların, üretimlerine de alttan alta şekil vermiş olduğu ‹ dikkatli gözler için › açıktır. »

« N’apacağını bilmiyor kimse. Türk Dil Kurumu’nun imlasını mı kabul edecekler, eski Türk Dil Kurumu’ndakilerinkini mi, Dil Derneği mi, Necmiye Alpay mı?
Yüz kere, bin kere konuşuldu bunlar.
Bir şey olmadı. »

« Vollard, kelimeleriyle çizdiği portrelerin ve manzaralarının sergisini yapmaktadır bu anlatısıyla. »

« [Y]aratıcı açlık, bazen kısacık bir değiniyle, bazen hacimli bir romanla vurur başa. Nasıl ki açlığı gidermenin en kolay yolu doymaya yaklaşmaksa, yazıdan uzaklaşıp topluma yaklaşan yazarın geri dönüşü de kaleme, klavyeye dokunmakla olur. »

« Bu bir çağrı değil. Söylenmişleri çiğneyen dimağın zaman yolculuğundan tükürdüğü yetenek. Evet, öğüdüm de bu sana vasiyetim de: Yeteneği tükür. »

« Bana kalırsa… Bizler, bir avuç şaşkın, acımasızlığın rastlantısallığını kendimize yakıştıramadığımız için gördüklerimizde örüntüler bulmaya çalışıyoruz… »

« Saadet, içinde yüzdüğü, iyi tanıdığı bir şey değil, sözü edilen, başkalarının ondan daha iyi bildiği, […], kitaplardan tanıdığı, neye benzediğini ancak kendinde soluk bir benzerini yakalayınca anladığı, tadını doya doya onun değil başkalarının çıkardığı bir şey. »

« İnsanların zayıf ve güçlü yanları olduğu gibi yazarların da romancı olarak güçlü ve zayıf yanları vardır.
Güçlü yanları onu ele geçirebileceği gibi zayıf yanları da tuzaklar kurabilir. »

Yaşamın sürdürücüsü bir nesne, bir yer, bir ifşa, bir duygu, anlatıcının iç dünyası, bir çağrışım, edebi bir konstrüksiyon.

« Tasarımla ilgili bir kitap, tasarımı anlatan akademik bir metin gibi değil, tasarımı özne yapan bir edebi eser gibi yazılmalı (Kendime öğütler). Peki Niye Bu Resim?’i düşünürken neden tasarımı düşünüyorum? Ne ilgisi var? »

Pliny’nin çocukluk arkadaşına iki villasını anlattığı mektup ve mektubun üretken yanlış okumaları, tam da bu günlerde “ev mekânını yazarın gölgesi üstümüze düşmeden okuma zamanı” olduğunu düşündürüyor.

Bir şeyi yapma biçiminin o şey üzerindeki etkisi ve fikirleri güzel
ifade edebilmek üzerine.

« Yapım sürecini sonuç gibi görmek
en doğrusu sanırım. Kitabın hemen
tüm kalemleri beklemekten oluşuyor. Bu, sadece yapımdan önceki zamanları değil, sonrasını da kapsıyor. »

« Gereğinden fazla dipnotla uçurumun ucunda bunalıverdim, yarını beklememi salık veriyorlar aynı yirmi yıl önce olduğu gibi, teşekkürler, müşfik ve babacan bir kalabalık var burada, mumları yakalım, iyi niyetlerle umut şarkıları şakıyalım. »

« Tıpkı uzun mesafe koşmak gibi, yazarlık da bir ‘mücadele’ işidir. Murakami’nin ifade ettiği biçimde
‘deha’ bir yana; her iki kimlik de ancak mücadele ederek sürdürülebilir. »

Şehirde, etrafında dolanan tuhaflık ve sıradanlıkları Babylon’la ilişkilendirerek değerlendirmeye çalışan yazar, artık gündüz ile gecenin karşıtlığının sınırında her iki tarafa da geçmeyi planlıyor.

« Bir silgimizin olması bize çekinmeden, dolu dolu yazma cesareti mi verir? Yoksa o silgi bir sonraki sözcükte tökezleyecek oluşumuzun meşum
bir işareti midir? »

« …gözlerimi kapatmıştım fakat
hâlâ bir şeyler görülüyordu, o hâlâda
iki şapka vardı, çünkü imla kılavuzu savaşlarının da kazananları oluyordu, yörüngeden az daha uzaklaş,
kabloyu kesecekler yakında,
dış uzaya hoş geldin… »

Yalnız karakterler, mekânlar, ikna etmek, ağlayan bebekler... Can Erol ile Sarp Sözdinler’in roman yazmaya başlamak üzerine konuştukları podcast’in son bölümünde karakter yaratmak ve kısa hikâye tartışılıyor.

Mesailer, işsizlik, atomu parçalamak
ve kıymetlileri öldürmek...
Can Erol ve Sarp Sözdinler,
bu bölümde yazmaya kalkıştıkları kitaplar üzerine konuştu.

« Anlatılan hikâyelerin... kişinin özyaşamöyküsü ile elbette doğrudan birleşmesi gereksiz... Ancak insan ürünü hiçbir şey... insandan ayrı düşünülemez; düşünülürse, insan da ürün de insanlıktan uzaklaşır... »

« Yolculuk yazının bizatihi kendisi gibi… Her ikisi de, niyetiyle birlikte
başlatır sorgulamayı.
Yazdıkça ve yol aldıkça konuşulan ‘dil’
ya savrulur ya da yerine oturur.
Her yolculuğun yerinden oynattığı
ilk kavram ‘ihtiyaç’tır. »

Çoğumuzun yediği-içtiği, yazıp-çizdiği ve hissettiği hemen her şey masa başında geçiyor. Kaçımız hayata
bir masadan atılmıştır? Kaçımız için
ev masa demektir? Masalarla ilişkimiz nasıl hikâyeler ortaya çıkarır?

“Bir hikâye, her zaman bir kurtarma operasyonudur”
—J.B.

« Biraz pişman olmuş bir hâli vardı, kendini biraz geveze gibi hissetmişti,
bir yazar biraz geveze olabilirdi [...]
Bulut olan bana, orman olan bana, gece olan bana baktım saatlerce, dedi, o da giderek gölge olan ve sonra karanlık olan ve sabah olan bana baktı durdu. »