Hakkında bir şey okumadan başladığım dizilerden biri A Murder at the End of the World. Üstelik henüz son bölümü bile yayınlanmamış, az bölümlü, tek sezonluk bu diziye başladıktan sonra da hakkındaki yorumlara bakmadım. Amerika Birleşik Devletleri’nde FX on Hulu markasıyla çevrimiçi izleme platformunda yayına giren A Murder at the End of the World, aynı anda küresel ısınmaya, yapay –ya da dizideki tabiriyle alternatif– zekâya, uzayda kolonileşme olasılığına ve kadına şiddetin çoğu kez cezasız kalmasına atıfta bulunarak güncel birçok konuya değinmiş. Orijinal bir konseptle başlayan dizi, şimdiye kadar izlediğim bölümlerine bakılırsa istikrarlı bir şekilde devam edememiş.

Projeyi, 2011 yapımı Another Earth filmindeki oyunculuğuyla Hollywood’un radarına giren Brit Marling, daha evvel Netflix’in The OA dizisini beraber yazdığı Zal Batmanglij’la beraber geliştirmiş.¹ Marling tıpkı The OA dizisinde olduğu gibi bu projede oyuncu olarak da yer alıyor. 

Başrolde The Crown’la hızla uluslararası şöhrete kavuşan Emma Corrin var. Corrin’in canlandırdığı Darby, gerçek suç hikâyelerini çözmeye çalışırken başından geçenleri anlatan bir yazar. Zaman zaman flashback’lerle geçmişine döndüğümüz Darby, ünlü bir teknoloji devinin davetiyle alanında uzman kişilerin yer aldığı bir toplantı için İzlanda’ya gidiyor. Orada önce geçmişteki maceralarına ortaklık eden Bill Farrah (Harris Dickinson) ile karşı karşıya geliyor. Çok kısa bir süre sonra da bir cesetle karşılaşıyor.

İster istemez akla Elon Musk’ı getiren teknoloji zengini Andy Ronson’ı Clive Owen canlandırmış. Andy Ronson –Succession’da Alexander Skarsgård’ın canlandırdığı Lukas Matsson ve The Morning Show’da Jon Hamm’in canlandırdığı Paul Marks sonrası– niyeti iyi mi kötü mü belli olmayan, parasını teknolojiden kazanmış zengin karakter modeline yeni bir örnek. Brit Marling ise internette kişisel bilgileri paylaşıldıktan sonra gözlerden uzaklaşan eski hacker ve aynı zamanda Ronson’ın eşi Lee Andersen rolünde. İkilinin Zoomer (Kellan Tetlow) adında bir çocukları var.

Kadronun devamında Law And Order: SVU’nun eski savcılarından Broadway oyuncusu Raúl Esparza (David), ünlü telenovela La Reina del Sur’un ABD uyarlamasının başrol oyuncusu Alice Braga (Sian) ve Twin Peaks izleyicilerinin Josie Packard olarak anımsayacağı Joan Chen (Lu Mei) var. Darby gibi David, Sian ve Lu Mei, İzlanda’ya davet edilen dokuz misafir arasında yer alıyor. Davetlilerin her biri işleriyle konuşulan sanatçı, mucit ve iş insanları.

Dizinin ilk bölümünde, özellikle Darby ve Bill’in geçmişte bir seri katilin izini sürdüğü anları gösteren flashback’ler gerçekten güçlü. Fakat devam eden her bölümde tempo düşüyor. Corrin başlarda izleyicinin dikkatini muhafaza eden bir performans sergilerken, üçüncü ve dördüncü bölümlere gelindiğinde karaktere girememiş gibi hissettirdiği anlar göze çarpıyor. Örneğin Sian ile Darby’nin baş başa konuştuğu anlarda Corrin adeta odaklanamamış. Normalde karşısındaki oyuncuyla bir kimya uyumsuzluğu mu var diye sorulabilecek bu durumda, diğer oyuncu Alice Braga olunca performans konusundaki problemin bir yönetmenlik sorunu olduğu ihtimali akla geliyor. Birinci ve –henüz izlemediğim– beşinci ve altıncı bölümleri Brit Marling yönetirken, geri kalan dört bölümü Zal Batmanglij yönetmiş. Marling’nin yönettiği diğer iki bölümün gidişatı yönetmenlik sorununun müsebbibini netleştirebilir. Öte yandan birinci bölümden sonra Darby’nin cinayetin –ve hatta cinayetlerin– işlendiği süper teknolojik ve güvenlik görevlilerince korunan bir binadan kafasına göre çıkabilmesi gibi inandırıcılığı azaltan unsurlar daha çok görünür hâlde.²

Ronson’ın davetiyle bir araya gelen grup, art arda işlenen cinayetlere bir de kar fırtınası eklenince, İzlanda’da bulundukları binada mahsur kalıyor. Dizinin buradan sonraki kısmında, Agatha Christie ve klasik suç romanlarını anımsatan şekilde ana karakter Darby’nin herkesten şüphelendiği kısımlar geliyor. Ben de henüz Darby’nin kime güveneceğinden emin olamadığı bölümlerdeyim.

İlk bölümlerde Darby ve Bill’in geçmişteki macerasının bitişi gizemli biçimde gösterildiği için, öyküyü bakış açısından takip ettiğimiz Darby’nin perspektifi ne kadar güvenilir emin değilim. Belki ekranda bize gösterilen anıları Bill’le yaşadıklarından farklı. Ayrıca, Elon Musk’ı anımsatan Andy Ronson ve sırlarını yavaş yavaş öğrendiğimiz hacker eşi Lee Andersen’ın teknolojiyle ilişkileri, akla Darby’nin bir simülasyonda olabileceği ihtimalini getiriyor. Belki A Murder at the End of the World ismiyle dizi, sadece İzlanda’nın uzaklığına mekânsal bir referans vermiyor, aynı zamanda gezegenin ya da insanlığın gerçekten sonunun gelişini ima ediyor.

Dizinin sonuna doğru bölüm bölüm ilerlerken hem bu ihtimalleri hem de Bill ve Darby’yi bir araya getiren seri katilin akıbetini ekranda görür müyüm diye bekliyorum. Dizi, en başta paylaştığım gibi aynı anda küresel ısınmaya, yapay –ya da dizideki tabiriyle alternatif– zekâya, uzayda kolonileşme olasılığına ve kadına şiddetin çoğu kez cezasız kalmasına atıfta bulununca ne bekleyeceğimi şaşırdım galiba. Ama özellikle ilk bölüme bakınca projenin yaratıcıları Brit Marling ve Zal Batmanglij’in yazarlık-yönetmenlik yolculuklarında önemli bir dönüm noktasında olduklarını düşünüyorum. Her ne kadar aynı anda tüm tuşlara basmaya çalışıyor gibi görünseler bile öykülerine entegre ettikleri öğelerin insanlık için önemleri gittikçe artacak. Tüm inkâr edenlere karşın etkisini hissettiren küresel ısınma, günlük hayatta kullanımı artan yapay zekâ teknolojileri, gezegenin kaynakları biterken uzaydan duyulan medet, seveni kadar sevmeyeni olan ekonomik güçlerini siyasi güce dönüştürmeye hedefleyen Elon Musk gibi figürler ve dünya genelinde sistemlerin görmezden gelmeyi tercih ettiği kadına şiddet, gün geçtikçe yaşadığımız ülkeden bağımsız hepimizi daha çok etkileyecek. Bireysel ve toplumsal şiddet söz konusu değişimle şekillenirken, tüm bu etkenlerin kesişimi ve bu kesişimi inceleyen kurgusal eserler daha çok ilgi çekecek. O yüzden Marling ve Batmanglij, yarattıkları konseptin en baştaki enerjisini ilerleyen bölümlerde istikrarla sürdürebildikleri ilk projede, çevrimiçi platformların vazgeçilmezlerinden olabilirler.

1. Dizinin sadece ikinci bölümünde, yazar olarak Marling ve Batmanglij ile beraber Melanie Marnich ve Rebecca Roanhorse yer alıyor.

2. Tabii dizinin giriş-çıkışlarla ilgili kendince açıklamaları var ama bence pek ikna edici değil.

A Murder at the End of the World, dizi, Hulu, Peyderpey, Şebnem Baran