Hayat temposu, yaşam koşulları, gündelik hayat pratiği ve genel hâletiruhiyesi bağlamında İstanbul ile Taşkent arasındaki farklar üzerine Çağda Türkmen’le bir söyleşi.

« Sessiz sedasız yürümek bana iyi geldi. Yazacak bir şey kalmadı, çünkü yazacak çok şey oldu aniden. Yazmakla haşır neşir olan herkesin hareket etmesi bu yüzden lazım herhalde. »

« Eminönü’nde, Balkapanı Han’da, / Surların arasında duran yabanı görünce, / İçim içime sığmaz, / Duramam, »

İstanbul’un içecek kültürü üzerine.

İstanbul’da gezip dolaşma, yiyip içme, yürüme, alışveriş yapma, çalışma, okuma, zaman geçirme, kısacası İstanbul’da yaşama deneyimi üzerine Rumeysa Boz’la bir söyleşi.

« Tek bir işte mutsuz olan kişi mutlu olabileceği bir başka iş bulmak için kafa patlatmaya eğilimliyken, otuz kırk işte mutsuz olan kişinin bambaşka bir alternatif bulması gerekiyor. »

Yaşam kalitesi yüksek şehirler her daim yaşanmak istenen yerler mi oluyor? Bir şehirde yaşama arzusunu sadece nesnel ölçütler mi belirliyor?

« Dünya çok büyük bir şehirdi ve biz de İstanbul semtinde oturuyorduk. Koca İstanbul benim atlasımda muhtemelen bir küçük mahalleydi ve ben bütün şehri (yani dünyayı) yürümek, görmek ve keşfetmek istiyordum. »

« İstanbul’da geçen zamanla beraber daha basit, düz cümleler kurduğumu fark ettim. Daha iyi ya da daha kötü değil. Ali askere git. Ayşe topu at. Biraz daha iştahım, hevesim varmış İstanbul için, kendim için. Artık hevesli değilim »

İstanbul yüzeri Cansu Yapıcı’yla İstanbul’da yüzmek üzerine.

« Hava güzel ve hafta arası bir gün.
İki cep makinesi, bir büyük makine ve
bir iki lensi yanıma alıp Yenikapı’ya yollanıyorum. »

« Her birimiz adımladığımız kadarız bu dünyayı. Bedenimizi nerelerde dolaştırıyor, rüyalarımızda nerelere gidiyoruz, işte bu kadarız. Hareket ettiğimiz kadar, hareket ettiğimiz yerle kurduğumuz ilişki miktarında. »

Pandemi sonrası dönemde tekrar yükselen sokakta içme kültürü, bu kültürün alternatif müzikle ilişkisi ve kentsel bir fenomen olan kent merdivenleri üzerine bir bilinç akışı.

« Katmanlar, parçalar, yığınlar… Kesilip parçalanmış, sonra özensizce bir araya getirilmiş. İç organları dışarıda, gözleri ve ağzı gövdesinin içinde, göremeyen, kendi kendini kemiren, beslendikçe yayılıp etrafına yapışan dev bir ucube! »

« Karşıda görünürdü, körler ülkesi. Toz vardı, koku vardı ve müthiş naralar atan satıcılar. Ben Bizanslıyım, her kalıba girdim, her yarışa katıldım. Aslında yoktu kimseye zararım. Bir zaman… »

Surf School İstanbul’la dalga sörfü.

« İstanbul Bienali’nin tarihi yarımada kısmını ziyaret ettikten sonra bir miktar Tahtakale ve hanlar civarında dolaşmak bildiğimizi kanıtlıyor, İstanbul’un kendisi sanat bienali aslında. »

« Bugün İstanbul’da, Barselona’da, Berlin’de, Detroit’te bir gece kulübünden bir diğerine bağlanmak gecenin içinde yürümek gibi. »

Zamanın katı sosyal normlarını
altüst eden ritüel üzerine.

Beyoğlu’nda bir yapının iğneyle kuyu kazarak yazılan hikâyesi.

Merve Akdağ ve Levent Ören’le Laleli Keşif ve İnfografik Atölyesi üzerine.

“Bize şifa veren gerçekten su mu yoksa dertlerimizi paylaşabilmemizi sağlayan alanlar mı? Kendimizi kaybolmuş hissettiğimizde sığınabileceğimiz bir yer mi aslında şifalanmanın ta kendisi?” Fener, Balat, Ayvansaray aksındaki üç ayazma ve şifa ritüelleri üzerine…

“Kantomsu değil, mânimsi değil, isimlendirmesi mümkün olmayan”
bir şeyler okuyan ve bal kabağından yapılmış, uzun saplı, üç dört telli bir saz çalan sokak müzisyenleri üzerine.

Türkiye’de 2008 yılından bu yana kutlanan Dana Bayramı, köle ticaretiyle Anadolu’ya getirilen Afrika kökenli Türklerin kökü Afrika’ya uzanan bir bahar ritüeli. Tekke ve Zaviyeler Kanunu’yla yasaklanana dek farklı isimlerle ve farklı yönleriyle bilinmiş.

Yönetilemeyen krizler, kent suçları, tesir iddiası, aktivizm-sanat kesişmesi, küçük tetikleyiciler, yaratıcı yaşam alanları... Tersane İstanbul, Arter, Salt, Postane ve Müze Gazhane üzerine.

Feminist idealler peşindeki yazarın, karakterlerine yansıttığı ikilemlere dair.

Cambazlardan çok vahşi hayvanlarla ilgi toplayan Kludsky Sirki, İzmir Fuarı’nda diğer eğlence yerlerini gölgede bırakmasına rağmen kentten zararla ayrılır. İstanbul da şans getirmez.

İstanbul’un 18. yüzyıldaki peyzajının şahidi Ğugas Vartabet İnciciyan, anaforlar, su yüzeyinde hareket eden karşıt akıntıların yarattığı çizgiler
ve denizdeki hayatı tehdit eden fitoplankton patlamaları üzerine.

En eskisi 1931 yılına ait “Yavrunun Gecesi” başlıklı ilanlar, İstanbul’un çayhaneleri ve memleket türkülerini mahalli üslubuna uygun olarak okuyan, kaşları yukarı kalkık, yakışıklı
bir adam üzerine.

Yüzyıl başındaki İstanbul kalabalığına Ahmed İhsan’ın gözünden flanörce bir bakış. İhsan “kalabalığı homojen bir yapı olarak algılamaz, içerisindeki tikel hikâyelerin peşine düşer”.

“Gece gündüz işler, sık sık olaylar yaralanmalar olurdu. Bu evlerdeki kadınları dost tutanlar, ailesini ihmal edenler, paralarını yedirip sıkıntıya düşenler ender değildi” diye anlatıyor Müfid Ekdal Yeldeğirmeni’ndeki mahalleyi.

« Vincenzo Caivano’nun görkemli apartmanının yaşam öyküsü bir romans değildir ama varlığını empoze eden
bir kentsoyluluğun zamana direnişini anlatan bir resimdir. »

“Bu Bir Çizgi Değildir” keşif için
hava fotoğrafları, uydu görüntüleri
ve haritaları kullanıyor. Bu metin, çalışma sürecinde fark edilen
tuhaf ve beklenmedik ayrıntılar —
“harita hataları”— üzerine.

Arkadaşlarıyla birlikte Kedi Sevenler Cemiyeti’ni kuran gazeteci
Osman Cemal Kaygılı’nın kedi sevgisi, İstanbul’un kedileri ve kedi
meraklıları üzerine.

« En muhafazakâr yönetim bile tasarımla tanıştığında amansız bir devrimciye dönüşür, tasarılarını kendinden öncekiyle bağları koparıp atmak için geliştirir. »

Ahmed İhsan 303. sayıda Galatasaray’dan Direklerarası’na, kentte dikkatini çeken ilanlar hakkında yazar. Metni, kamussallığın üretimi üzerine düşünmeye imkân verir.

Ahmed İhsan için kentsel mekânın düzenlenişinde hayati önem taşıyan ıslah kavramı, intizam, Kalender, “mazkara tiyatrolar”, Tarabya’daki Summer Palace ve vapurlar üzerine.

Yaza denk düşen ramazanlar İstanbul’a bir sihirli değnek değmişçesine geceyi canlandırır. 1913 yılının bir yaz gecesi Direklerarası’na yapılan yolculuk ise hayal kırıklığı yaratır.

Yaşanmış olaylar seçkisinin
–bireyin kendisini ifade edebilmesi için önemli– beş farklı başlık altına dağıldığı bir Taksim Meydanı zaman çizelgesi.

Kentin göbeğinde ama kentin bir o kadar da dışında, bir tünel gibi, sürecin tanımladığı bir sokak. Sokağa çıkıntı yapan ve iç mekânı dış mekânın üzerine büken cumbalar. Sağır cepheye yaslanmış ‘görünmez’ bekleşenler.

1850’lerin yeni fotoğraf makineleriyle pozlama süreleri bir saniye ve altına iner. Servet-i Fünûn “enstantane
resim yapan fotoğraf heveskârları” için bir yarışma açar.

7 Eylül 1907 tarihinde İstanbul’da gerçekleşen ve Ahmed İhsan’ın okurlara “bir doğa olayının filmini izlemiş gibi” aktardığı, “daha önce görülmemiş” türden bir lodos fırtınası üzerine.

İstanbul sıcağında bir yaz günü Ahmed İhsan’ın büyük bir bostana benzettiği Fenerbahçe ve çayır olarak tarif ettiği Kuşdili’ne yapılan bir gezinti ve “gazeteciliğin enstrümanları” üzerine.

Tüzüğünde “Dernek politikayla ilgilenmez” yazsa da politik gelişmelerin yansımalarının izlenebildiği bir mekân.

Kar, çamur, yağmur demeden kışın en soğuk günlerinde bile tertip edilen balolar, 19. yüzyılın sonunda Beyoğlu
ve Ahmed İhsan ile Mahmud Sadık’ın
bir gecede deneyimledikleri üzerine.

İBB’nin Yaya Erişimi Şefi Hale Erez Külekçi ile yaya öncelikli ulaşım üzerine.

Güzel bir orkestranın çaldığı valsler eşliğinde patinaj, hokey maçları, balolar, konserler ve birbirinden değişik gösteriler... “Şehrin bütün kalburüstü halkı buranın gedikli müşterileriydi.”