Richard Linklater,
A Scanner Darkly, 2006,
kaynak: VH Corner
Wax
A Scanner Darkly

Uyuşturucunun filmini yapmaya gelindiğinde filmler uyuştucular hakkında olmayı pek de kesmedi: Requiem for a Dream, Thirteen, Girl, Interrupted. Bu da normaldi, çünkü herkesin aşina olduğu bir şeydi uyuşturucu, en azından milenyum kuşağının ve sonrakilerin hayatının daimi ve makus bir parçasıydı. Uyuşturucu demek bile gereksiz belki, zira söz konusu olan son kertede kesinlikle uyuşmak değil, bir başka biliş düzeyine varmaktır: William S. Burroughs’un eroini, Nick Land’in ketamini, Charles Baudelaire’in haşhaşı… Edebiyatta “uçtuktan sonra” yazmak modaydı, işin hayal gücüyle ilişkisinden ötürü. Filmde ise bu noktaya çok sonra gelindi, ama gelindiğinde bile “etki” hâlâ kısmiydi; dengesiz kamera hareketlerine, özel efektlere dayalı ama en önemlisi filmin bir parçasından fazlasını ilgilendirmeyen bir “kafa” temsili ya da taklidi. Overdose’lar görülmüyordu filmde; küçük kaçamakların, döne döne etkisi azalan bir “dal”ın yarattığı gayet azımsanabilir hâlden fazlası söz konusu değildi. Ta ki animasyon yeniden, uyuşturucuyla ilişkisinde keşfedilene dek: Jordan Belson, James Whitney ve tabii Stephen Beck’in kanından gözüken ama özünde herhangi bir felsefeyle ilişkisiz, safkan bir “mal” ithalatı. Richard Linklater’ın rotoskop tekniğiyle üretilmiş animasyonlarında (Waking Life’la başlayarak) farkına vardığı imkân buydu: Bir trip olarak film. A Scanner Darkly işte bu tribi bir üst boyuta taşımıştır: Uyuşturucu hakkında bir film olmanın yanı sıra bir tür uyuşturucu etkisi yaratmak. Filmdeki “D maddesi”nin çift anlamlılığı: Film içindeki uyuşturucu ve film olarak uyuşturucu. Wax’te bu filmi konuşma nedenimiz de bu: İçeriğini ifade düzeyine yükseltmesi. Her zamanki gibi bullet’lar:

  • Gözetlemenin analitiği.
  • D Maddesi ve psikedelik mekân.
  • Paranoya, ekranlar.
  • Kimliğin yitimi: Herkes olmak, hiç kimse olmak.
  • Rotoskop ve anlatı.

Podcast Türkçe ve süresi 24:33

bölüm kapak tasarımı: Berk Özalp

animasyon, A Scanner Darkly, Berk Özalp, bilimkurgu, film, Hasan Cem Çal, Philip K. Dick, podcast, Richard Linklater, rotoskop, sinema, uyuşturucu, Wax