1. Kısa film, kısalığı kendinden menkul ve kendinden açıklamalı filmdir. Kısa filmin kısalığının özü bir film fikrinin kısaltılmasından değil, film fikrine içkin kısalıktan ileri gelir. Kısa film kısa olsun diye değil, kısa olması gerektiği için kısa yapılır. Kısa çekilmesi hâlinde kötü olabilecek filmler olduğu gibi tersi de pek tabii mümkündür. Her yaratım gibi kısa film de zorunluluktan türer; olması gerektiği için olur ya da bir hiçtir.
   
2. Kısa film bir uzun metraj film antremanı ya da uzun metraj filme bir hazırlık değildir. Uzun metraj film ile kısa metraj film arasında, onları orta metraj filmden ayıran göreli sınır haricinde hiçbir benzerliktir yoktur. Kısa ya da uzun, bir metrajın diğeriyle karşılaştırılması hiçbir zaman meşru olmadı. Filmler ancak (o da belki) son değerlendirmede uzunluklarına dairdir, ilk değerlendirmede ise uzunluklarının nedenine.
   
3. Kısa film ilksel film tipi ya da prototipik filmdir. Modern anlamıyla sinema, film mecrası olarak doğduğu günden itibaren, neredeyse on yılı aşkın bir süre kısa film olarak var oldu, ardından ise uzadı. Filmin arkaik döneminde kısa film diye bir şey yoktu, çünkü her film kısaydı. Kısa filmin var olmadığı tek dönem, her filmin kısa olduğu dönemdi. William Kennedy Dickson da Thomas Edison da ne yaptığının farkında değildi.
   
4. Kısa film giderek mobilleşen hareketli görüntü üretim araçlarının model formatıdır. Hareketli görüntü üretim araçları mobilize oldukça ve küçüldükçe, doğal bir sonuç olarak flick’ler kısaldı, çünkü el altında bulunan bir aygıtla kısa bir şey üretme itkisi daha yoğundu. İlk dönem videoların yani analog videoların kısalığı bundandı, iPhone filmlerinin çoğunluğunun kısa olması da pek tabii. Mobil-mini eşlenikliği.
   
5. Kısa film anlatı ötesi veya dışıdır veyahut bu yönde kullanılmaya daha elverişlidir. Anlatı “zaman alır”, çünkü her şeyden evvel anlatının dünyasının “kurulma”sı gerekir. Anlatılar olaylardan oluşur, oysaki zaman daraldıkça olay, bileşeni olan duruma doğru çözülür. Kısa filmler olayları değil durumları nesnesi kılar, ister siyasi-iktisadi (Elephant) isterse de kimyasal (Bardo Follies) olsun. Kısa film doğası gereği durumcudur.
   
6. Kısa film bir mecra olarak filmin işleyiş şekliyle bire bir uyumludur. 16mm (ve 35mm) film yaklaşık olarak, frame per second sayısına göre, yirmi dakikaya dek uzayabilen bir çekime imkân veriyordu. 8mm film ise kart başına üç dört dakikalık bir çekimi mümkün kılıyordu. Bu hâliyle filmin maddi koşulları onu kısa film yapar hâldedir. Montajsız hâliyle film hâlihazırda kısa filmdir zaten ve hep de öyle oldu.
   
7. Kısa film bir kısa filmden ibaret değildir ve uzun metraj film uzunluğunda kısa filmler vardır. Filmlerini dermeceyle üreten filmciler filmi parçalı bir bütünün imali olarak görür. Filmlerini montajlamaktan çok kolajlarlar. Jonas Mekas hiç feature film üretmemiştir, zira uzun filmleri de kısa filmlerinin derlemesiydi. Beş saatlik bir kısa filmdir As I Was Moving Ahead Occasionally I Saw Brief Glimpses of Beauty.
   
8. Kısa film orta ya da uzun metraj filmden türeyebilir, yani diğer film metrajları kısa metraj olarak (yeniden) düşünülebilir. Kimi film fikirleri kısalarak yoğunlaşabilir ve birden çok formatta deneyime uygundur. Michael Snow’un Wavelength’i WVLNT: Wavelength For Those Who Don't Have The Time’a dönüştüğünde film buluntulanmakla kalmıyor, tüm elementleri da kesifleştiriliyordu. Her film, içinde virtüel bir kısa film barındırır.
   
9. Kısa film özsel deneysel film formatıdır ve deneysel addedilen filmlerin ekseriyetle kısa metraj olması da bundandır. Deneysel filmlerin büyük çoğunluğunun (“geçiş dönemi” olan 50’ler hariç) anlatı karşıtı olması anlatısızlığın “havalı” olmasından değil, deney imkânı sunan uzunluğun kısa olarak adlandırılmasındandır. Zaman azaldıkça deneyleme artar ki zaman basıncıdır doğaçlamayı şartlayan da. Kurt Kren’in 42/83: No Film’i.
   
10. Kısa film sektörel olarak tanımlı müzik formatı olan parçayla bire bir uyuşum içindedir ve müzik klibi neo-kısa filmdir. Senfoni, konçerto ve opera gibi müziksel ya da yarı-müziksel türler bir üst sınırdansa bir alt sınıra tabidir: Uzayabilirler ama kısalamazlar. Müzik parçası denen postmodern şey ise tersine işler: Kısalıp durur. İşte müzik videosu da bu kısalığa eşlik etmek için doğmuştu; on dakika altı ve anlatı karşıtıydı hep. Hyperfilm.
    
11. Kısa film yapım şekilleri vardır ve ultra-optik bir haleyle kuşanmıştır. Animasyonların elle yapıldığı dönemde, hatta bilgisayımsal animasyonların üretilmeye başlandığı 70’lere dek filmler kare kare işleniyordu ve dolayısıyla uzatılmaları imkânsıza yakındı. Bu nedenle sundukları görüyü soyutladılar ama böylece had safhada uyarıcı da kıldılar: Kromatik, kinetik ve radyal aşırılık. (John Whitney Sr.’nin Arabesque’ini izleyin.)
    
12. Kısa film üzerinden uyarlanan hareketli görüntü türleri vardır. Animeler (istisnalar hariç) otuz dakikayı geçmeyen bölümleriyle birer kısa film kompleksi olarak düşünülebilir, bkz. Nier: Automata Ver1.1a. Ama televizyon ve streaming sitesi dizilerinin de binge-watching pratiği etrafında şimdiden “kısalarak uzama”ya başladığı söylenebilir. Sinemasal “böl ve yönet” stratejisi kısa filmi bir fiil kıldı: “Kısa filmleştirme”.
    
13. Kısa film hem reel hem de psişik olarak koşullanan film tipidir ve bu hâliyle küresel zaman darlığının bir semptomudur. Film tarihi bugün bir çemberi kapatır gibi gözükür: Filmler kısa doğmuştu, şimdi tekrar kısalıyor; zira uzun filmler “zaman darlığından” ötürü giderek izlenemez hâle geliyor: Reel boyut. Psişik boyut ise şu: Uzun olan şeylerin de ancak “kısa bir bölümü” izleniyor ya da kısaltılıyor, en iyi hâlde ise aynı anda birkaç uzun şey izleniyor: Dikkatin “kısa devresi”.
    
14. Kısa film 21. yüzyılda bir varlık değil bir süreçtir ve hareketli görüntüler ivmelenen bir tarzda kısa filmleşme prosedürlerinden geçer. Müzik klibi bu durumun ilk semptomuydu (MTV’nin öncülüğü), YouTube klipleri ise sonunculardan. Artık kesme “kaynaştırarak uzatma”nın değil “kısaltma”nın yöntemidir: Bağlama değil kırpma. YouTube short’ları, TikTok post’ları, Instagram reel’ları: Zaman darlığı ve dikkat dağınıklığı kısa filmi normlaştırdı.
    
15. Kısa film geleceğin film formatıdır ve her tür hareketli görüntü onun imgesinden (yeniden) doğmaya yazgılıdır. Festivaller üssel bir tarzda kısa filmlere yer ayırıyor; kısa film festivalleri ürüyor; markalar ürettiği videoların kısa versiyonlarını üretiyor; video alıntılama politik bir silah olarak kullanılıyor; kısa videolar ilkel sinema biçimini yeniden yorumluyor ve faal kılıyor (neo-primitif imge) ve dahası… Kısa filmin psikotempopolitiği.
    

film, Hasan Cem Çal, kısa film, medya (mecra), sinema, video klip, zaman