90’larda ABD’de yaşıyorsanız, liseli olmaktan daha korkunç tek bir şey varsa o da liseden mezun olmaktır: Olağanüstü bir borç batağına girmek üzere, ne yapacağını hiç mi hiç bilmez bir hâlde, yüksek ihtimalle bir bakir/bakire olarak ya da zaruriyet olan ergen cinsel travmasını çoktan geçirmiş vaziyette, sivilcelerle dolu bir suratla var olmak ve birkaç ay içinde aile evinden kapı dışarı edilecek, şutlanacak bulunmak. That’s a good start. Buna “hayata atılmak” dediler yıllarca ki so Heideggerish. Tireleri eksik sadece: Bir-piç-gibi-kimsesiz-olmaklık. Kimse size Varlık ve Zaman başlığının sonundaki saklı “ve” bağlacının, “heyula ve”nin hangi maddeye bağlantı sağladığını söylememişti, şimdi biliyorsunuz ama: Varlık ve Zaman (ve Para). Her ne kadar tüm terapistler size yardım etmek için lise çıkışında el pençe bekliyor, kartvizitlerini elinize tıkıştırmak için birbirini eziyor ve saçınızdaki mavi boya oran ve tazeliğinden ve balyajınızın kolpalığından voleyi vurmayı, köşeyi dönmeyi sağlayacak paranın kokusunu alıyor olsa da, buna çok takılmayın, that’s life. Jean Baudrillard, (The Matrix’te içine banknot ve uyuşturucu yerleştirilmiş kitabında) nihilizmin şahıs ideolojisi olmaktan çıkıp sistemin programı hâline geldiği fikrini ürettiğinde belki de ilk ABD ziyaretlerinden birindeyken katıldığı bir lise mezuniyet töreninde aldığı notları derlemiş ve düzenlemiş ve sunmuştu sadece. Ama neyse ne: Hayatın anlamsızlığının farkına hormonel değişimlerin tavan yapıp dengelenmesinin ardından varılması bir rastlantı değil. İşte, (film olan) Ghost World de bu tip bir “sonrası”nı ele alıyor: “Kayıp zaman”ın sonrasını, hiçbir şey olup bittikten sonra olup biten (ya da bitemeyen) şeylerin zamanını (ya da “ölü zaman”ını): Uçuk bir Tarrcılık ya da (ölü) zamanın ertesi (show). Terry Zwigoff’un filmini Daniel Clowes’un çizgi romanında ayıran ne? “Zaman alması” diyelim. Belki de böylesi bir hikâye ancak sinemayla yansıtılabilirdi; sinema kusursuz bir “zaman öldürme” aracı olduğundan. Bir adaptasyon değil de bir “nihayetine erdirme” diyelim o hâlde buna, bu filme. Rossellinici seer’ların ve Bressoncu model’ların bir türevini sunan, ergen denen meşum varlığı tüm tatminsizliğinde dışavuran bir film. Ciklet, nunçaku ve işe yaramaz bir diploma. Now we’re talkin’. Wax’te tabii. Check these bullets out:
Podcast Türkçe ve süresi 23:33
