Sabrina Ratté’nin Floralia’sı, içeriği itibarıyla spekülatif bir video serisi. Bundan kasıt, bu seriye dahil olan videolarda yansıtılan şeyin geleceğe dair olması. Diyelim ki geleceği yine geleceğin imgeleminin içerisinden, elektronik imgelemden düşünmesi ve tam da bu yolla onu şekillendirmesi. Diğer taraftan, bu videoların bağlamında yansıtma fiili özel bir işlevi haiz. Projekte edici olduğu kadar simüle edici bir tarafı var; geleceği öngörmekle kalmıyor (projeksiyon), bu öngörüye binaen geleceği tasarlıyor (simülasyon). Böyle bir yansıtmanın oluşturduğu görü ise ne bir analizörün ne de bir kâhinin görüsü esasen. Daha ziyade, genelinde bir bilgisayarın, özelinde bir işlemcinin (CPU) görüsü olduğu söylenebilir. Bir türev olarak gelecek bu, animatif olduğu kadar alternatif, paralel bir gerçeklik (Ratté’nin adlandırmayı sevdiği gibi). Bilgisayımsal görümsellik diyelim buna, nesnesi gelecek olan. Ya da daha doğrusu, nesnesini gelecekte barındıran. Exporting the future.
Floralia’nın her bir parçasının bir şeyleri göstermektense bir şeyleri muhafaza ettiğini iddia etmek mümkün. Görülen şeylerin sanal bir varlığa sahip olması dolayısıyla böyle bu. Aslına bakılırsa, bu video serisinde görülenler elektronik bir uzaya yansıtılan, bu uzayın içerisindeki bir uzama, plazmik ışınlarla çizilen bir prizmaya yerleştirilen ekosistem parçaları. Bu parçalar, (“muhtemelen”) ortadan kaybolmuş yaşam formlarının kayıtlarını oluşturuyor. Kayıtlar ise simülatif. Söz konusu yaşam formları için sanal ortamlar tesis ediyorlar. Elektronik madde ile organik maddeyi buluşturuyorlar. Dolayısıyla, imgesinde reelin sanala gönderdiği [referment] değil sanalın reele gönderdiği bir video serisi bu. Sunduğu, bir videotik virtüellik.
Floralia’nın ortamları, hem görsel hem de işitsel anlamda türlü ortam parçasını sentezleyen tipte ortamlar; organik maddenin tümünü değil belirli bir bölümünü bir ortam olarak, başlı başına sentezliyorlar. Bunun en temel nedeni ise bu kayıtların hâlihazırda eksiklik arz etmesi yani yalnızca bir ortamın parçası olmakla kalmaması ama aynı zamanda parçalı, eliptik olması (Bu eliptiklik, diğer taraftan ve huşu uyandırıcı bir şekilde, formlarının geometrikliğini de tanımlıyor, çift anlamlı, Derridacı “elips”…). Bu, bu kayıtların organik maddeye dair birer veri olduğunu da imliyor tabii. Bu anlamda bu videoların sentezi, bir yapay zekânın eliptik hatırlaması [recollection] olarak görülebilir pek tabii. Sentezleme, arşivlemeyle yakinen ilintili bu bağlamda.
Bu video serisinde görülen şeylerin her birinin modellenmiş olması ama ayrıca parça pinçik bir hâlde bulunması, görüyü analojik olmaktan çıkarttığı gibi bütünlüklü olmaktan da çıkartıyor. Dolayısıyla, Floralia’nın her bir parçasını organik maddeye dair kısmi veri işleyen dijital birer dosya olarak görmek olası. Floralia’da görü, arşivci bir niteliğe sahip. Organik maddeyi bir nevi backup’lıyor. Ondan arta kalan deneyimlenebilsin diye onu saklıyor. Bu anlamda Floralia, organik maddeye dair bir biliş [cognition] olduğu kadar bir yeniden biliş [recognition]. Sinematik bir read-only memory ya da bir video-ROM. Geçmişi işleyen fakat geleceksel olan bir animatizm…
Bu yeniden biliş, ilkin mekânsal. Özgül ve özgün bir şekilde mekânsal. Deneyimlenen, yalnızca modellenenin sabitçe ve belirli bir mesafeden görülmesinden oluşmadığı için böyle bu. Aksine Ratté, bu simülasyonel kayıtlara çifte bir hareket katıyor: Hem göz (3D animatics) ortamların içerisinde manevralar yapıyor hem de simüle edilen madde verili kılındığı uzamın içerisinde dağılıyor (3D demodelling). Bu çifte (ve bileşik, hatta bireşik) hareket vasıtasıyla oluşan ise belirli bir mekân olarak ortam oluyor. Ortam sesinin elektronik dalgaların üzerine binmesiyle de (tıpkı modellenmiş organik maddenin sanal uzaya yayılışında olduğu gibi) simülatifliği perçinlenen bir ortam bu. Görsel-işitsel olarak simüle edilmiş hâliyle ortam. Siber âlemin kanıksanmış anlam ve işlevini kat be kat aşan sanal bir düzenek, bir dispozitif söz konusu olan. Görülen, artık hatırlanan, ama (yeniden) düşünülen de.
Bu yeniden biliş, tabii ki mekânsal olduğu kadar zamansal. Yedeklenen organik maddeyi dört mevsime ayırıyor ve sırasıyla Yaz (Floralia I), İlkbahar (Floralia II), Sonbahar (Floralia III) ve Kış (Floralia IV) olarak bölümlüyor (Bunu fark etmek ise tüm videoları izlemek ve bir arada düşünmekle mümkün ancak). Bu açıdan, Floralia’nın içerdiği verinin zamansal bir niteliği de var; yani belirli bir zaman aralığına kayıtlı. Ama zamanı bir im değil bir sim yani tinsel bir öğe olarak da kapsıyor. Zamanı içeriğinin maddi niteliğinde dışavurmakla kalmıyor Floralia, dört ayrı parçasının her birinde zamanı organik maddenin modelli dağıtıklığı üzerinden deneyimlenen bir belirlenim hâline getiriyor. Zaman kapsülleri oluşturuyor bir bakıma. Zamanı simülasyonel bir boyuttan duyuruyor [sense]. Alelade bir zaman göstergesinin (mevsim) zamanı yegâne gösterge olarak alan bir programda (video) işlenmesi…
Öyleyse Floralia, geçmişe dair bir madde kümesini, organikliği bir kürenin, sanal uzayın ve bir kapsülün, sanal zamanın içerisine sokan, çokboyutlu bir siber kozaymışçasına işlev gören bir video serisidir. Bir kozadır; zira barındırdığı kadar biçimlendirir. Deneyimin dolaysız nesnesinin, organik maddenin deneyimini koşulladığı ölçüde, işlemsel olduğu kadar zihinsel bir şema sunar. Ama bu, ayrıca zamansal bir şemadır: Geçmişte kaldığı varsayılan bir maddeselliğin gelecekteki olası bir hâlini şimdide deneyimletmek suretiyle şimdiyi zamansal bir köprünün ortasında sıkıştırıp yoğunlaştırır. Böylece şimdi geleceğe döner; hem ona yönelme hem de ona geri dönme anlamında. Bu, geçmişi baz alan geleceği şimdide çiçekli [floral] bir hâlde açtıran zamansal bir protokoldür. Şimdi var olanın, geleceğin geçmişinin gelecekte olanca sanallığıyla bulunduğunu imler. Diğer bir deyişle, geleceği şimdiden programlar. Floralia’da görülen geleceğin arşivlediği, bir geçmiş olarak şimdidir: Gelecekte mühürlenen ve gelecekten gelen bir geçmiş olarak şimdi. Videographic achronopoeia.
{fold içindeki imge: Sabrina Ratté, Floralia, 2021, video kolajdan detay, kaynak: Artistikrezo}
